Adana Halka Tatlısı
İrmikli mayasız hamurun yıldız uçlu torbayla kızgın yağa halka halinde sıkılıp oda sıcaklığındaki şerbete daldırıldığı; dışı çıtır, içi yumuşak, coğrafi işaretli Adana tatlısı.
Tarihçe & Hikaye
Halka tatlısı, Türkiye'nin pek çok şehrinde seyyar tezgâhlardan ve tatlıcılardan tanınan, yıldız uçlu bir torbadan kızgın yağa sıkılıp şerbete batırılan bir hamur tatlısıdır; görünüşüyle akla tulumbayı, biraz da Meksika'nın churrosunu getirir. Adana'da ise ayrı bir yeri vardır: yörede "kıvrım tatlı" adıyla da anıldığı aktarılır ve tescil belgesi onu Adana mutfağında önemli yeri olan, şehre gelen turistlerin en çok tükettiği tatlılardan biri olarak tanımlar.
Adana Ticaret Odası'nın 2019'daki başvurusuyla Adana Halka Tatlısı, 2020'de 555 numaralı mahreç işareti olarak tescil edildi. Belge tatlıyı net ölçülerle tarif eder: 10–12 cm çapında, yaklaşık 1,5 cm kalınlığında, tanesi yaklaşık 60 gram gelen halkalar. Hamur mayasızdır ve yalnızca buğday irmiği, buğday unu, karbonat ve sudan oluşur; ev tariflerinde sık görülen yumurta, süt ya da yoğurt tescilli tarifte yer almaz. Hamur 7–8 köşeli yıldız uçla, 130–150 °C'deki ayçiçek yağına uçları birleşen tam bir halka olacak şekilde sıkılır; usta kızarırken halkaları şişle durmadan çevirir. Altın sarısıyla kahverengi arası bir renk alan halkalar oda sıcaklığındaki şerbete daldırılır, birkaç dakika sonra süzülür.
Tescil, tatlının bütün üretim aşamalarının Adana'da yapılmasını ve her gün taze hazırlanmasını şart koşar; kızartma yağı her 600 halkada bir değiştirilir. Dışının çıtır, içinin yumuşak olması da bu günlük üretime ve tatlının yağ çekmeden kızartılmasına bağlanır. Boyutlar, malzeme oranları, yağ değişimi ve şerbette bekletme süresi, Adana Ticaret Odası koordinasyonunda kurulan bir denetim kurulunca yılda en az bir kez kontrol edilir.
Adana Halka Tatlısı Tarifi
Malzemeler
- 500 g buğday irmiği
- 200 g buğday unu
- Yarım çay kaşığı (yaklaşık 2 g) karbonat
- Yaklaşık 300 ml oda sıcaklığında su (hamur için)
- 1 kg toz şeker (şerbet için)
- 700 ml su (şerbet için)
- Birkaç damla limon suyu (şerbet için)
- Yaklaşık 1 litre ayçiçek yağı (kızartmak için)
Adana Halka Tatlısı Besin Değerleri
Tahmini değerlerdir. Bu besin değerleri, tarifteki malzemelerin ortalama besin değerleri kullanılarak bir formülle hesaplanmıştır; yalnızca bilgi amaçlıdır ve kesinlik taşımaz. Kullandığınız malzemelerin cinsine, markasına, miktarına ve porsiyon büyüklüğüne göre gerçek değerler farklı olabilir. Sağlık ya da diyet kararlarınız için bir uzmana danışın.
Nasıl Yapılır?
- Şerbeti önceden hazırlayın: suyu geniş bir tencerede kaynatın, kaynayınca şekeri ekleyip eriyene kadar karıştırın. Şeker eriyince limon suyunu katın ve orta ateşte 30 dakika kaynatın. Ocaktan alıp tamamen oda sıcaklığına gelene kadar bekletin.
- İrmik, un ve karbonatı geniş bir kapta karıştırın. Suyu azar azar ekleyerek yoğurun; hamur kek hamuru kıvamına geldiğinde suyu kesin. Sıkma torbasından rahatça akmalı ama tezgâha bırakınca yayılmamalıdır.
- Hamuru sağlam bir sıkma torbasına doldurun; ucuna genişliği 1,5 cm'yi geçmeyen, 7–8 köşeli bir yıldız uç takın.
- Derin bir tencerede bol ayçiçek yağını 130–150 °C'ye ısıtın. Yağ dumanlanacak kadar kızmamalı; fazla sıcak yağda halkaların dışı hemen kararır, içi hamur kalır.
- Hamuru yağın içine, uçları üst üste binecek şekilde yaklaşık 10–12 cm çapında halkalar halinde sıkın. Tencereyi kalabalıklaştırmadan birkaç halkayı birlikte pişirin.
- Halkaları bir şiş ya da çatalla sık sık çevirerek her yanı eşit renk alana kadar birkaç dakika kızartın; yüzeye çıkıp altın sarısıyla kahverengi arası bir renge dönen halkalar pişmiştir.
- Kızaran halkaların yağını süzdürüp sıcakken hemen oda sıcaklığındaki şerbete daldırın. Birkaç dakika bekletip kevgirle çıkarın, açık bir tabakta dinlendirin ve aynı gün servis edin.
Püf Noktası
Sıcak tatlı, oda sıcaklığında şerbet: tescilli usulün özü budur. Yağ çok kızgın olursa halkalar dıştan çabuk kızarır ama içi çiğ kalır; 130–150 °C aralığı içinin pişmesine zaman tanır. Halka tatlısı yapıldığı gün yenmelidir, bekledikçe çıtırlığını kaybeder; Adana'da bu yüzden her gün taze üretilir.
Adana Halka Tatlısı Yanına Ne Gider?
- Bir bardak soğuk süt
- Kaymak ya da sade dondurma
- Üzerine dövülmüş Antep fıstığı
Soru & Cevap
Adana halka tatlısına yumurta ya da yoğurt konur mu?
Tescilli tarifte konmaz: hamur mayasızdır ve yalnızca buğday irmiği, buğday unu, karbonat ve sudan oluşur. Kültür Portalı'ndaki ve pek çok ev tarifinde görülen yumurta, süt, yoğurt ve kabartma tozu evde yapılan yaygın bir çeşittir. Bu sayfadaki tarif, tescildeki oranlar ev ölçüsüne küçültülerek hazırlandı.
Halka tatlısını tulumbadan ayıran nedir?
İkisi de sıkma torbasıyla kızgın yağa sıkılıp şerbetlenen hamur tatlılarıdır. Tulumba küçük, silindir biçimli parçalar halinde yapılır; halka tatlısı ise uçları birleşen iri halkalar şeklinde sıkılır. Adana halka tatlısının çapı tescile göre 10–12 cm'dir.
Halka tatlısının şerbeti sıcak mı soğuk mu olmalı?
Tescilli usulde şerbet kaynatıldıktan sonra oda sıcaklığına kadar soğutulur; halkalar ise yağdan çıkar çıkmaz sıcakken şerbete daldırılır. Tatlı sıcak, şerbet soğuk olduğunda halkalar şerbeti alır ama dışları çıtır kalır.
Bir halka tatlısı kaç kalori?
Bu tarifle tanesi yaklaşık 60 gram gelen bir halka ortalama 230 kcal, iki halkalık bir porsiyon yaklaşık 460 kcal'dir. Değer, kızartırken emilen yağa ve şerbette bekletme süresine göre değişir.
Halka tatlısı neden yumuşar?
Yağı süzülmeden şerbete atılırsa, şerbette uzun bekletilirse ya da ertesi güne kalırsa yumuşar. Halkaları şerbetten birkaç dakika sonra çıkarın, oda sıcaklığında açıkta dinlendirin ve aynı gün tüketin.
Adana halka tatlısı nerede üretilir?
Tescil belgesine göre Adana Halka Tatlısı adıyla sunulan ürünün bütün üretim aşamaları Adana ilinde gerçekleştirilmelidir. Kurallara uyum, Adana Ticaret Odası koordinasyonundaki bir denetim kurulunca izlenir.
Sizden Gelen Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından alternatif olarak gönderilmiştir.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Sizden Gelen Resimler
Bu resimler yemeği pişiren üyelerimiz tarafından gönderilmiştir.
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!