Adana Kol Böreği
Margarinle dinlendirilen hamurun savrularak zar inceliğinde açılıp zarf gibi katlandığı, kıymalı ya da peynirli harçla çok sıcak fırında pişirilen coğrafi işaretli Adana böreği.
Tarihçe & Hikaye
Adana kol böreği, Türkiye'nin pek çok yerinde bilinen ve rulo halinde sarılıp tepsiye kıvrılan kol böreğinden epey farklıdır. Adana'da börek ustaları bir gün önceden margarinle dinlendirilen hamuru mermer tezgâhta elle bastırıp merdaneyle genişletir, ardından havada savurup tezgâha vurarak zar gibi incelene kadar açar. Bu açma işi, ustadan çırağa nesiller boyu aktarılan bir beceridir.
Adana Lokantacılar ve Kebapçılar Esnaf Odası'nın 2019'daki başvurusuyla Adana Kol Böreği, 6 Ekim 2020'de 558 numaralı mahreç işareti olarak tescil edildi. Belgeye göre böreğin iki çeşidi vardır: dana kıymasıyla yağsız kavrulmuş mor soğandan hazırlanan kıymalı ve tuzu alınmış tam yağlı taze beyaz peynirli. Harca az miktarda tuz dışında hiçbir baharat girmez. Açılan yaprak önce dört ucundan ortaya katlanıp zarf biçimine getirilir, harç ortasına yayılır ve hamur üç kez katlanarak yaklaşık 12 cm eninde, 35 cm boyunda bir dikdörtgene dönüşür.
Börekler çok sıcak fırında kısa sürede, altı ve üstü kızarana dek pişirilir; her biri yaklaşık 250 gramlık bir porsiyondur. Dilimlenip tabağa alınır; acı süs biberi turşusu yanında ayrı bir tabakta gelir. Kol böreği her gün taze yapılıp aynı gün tüketilir.
Sizden Gelenler
Malzemeler
- 500 g Hamur: buğday unu
- 300 ml Hamur: su
- 2 tatlı kaşığı (yaklaşık 12 g) Hamur: tuz
- Yaklaşık 60 g Hamur için bitkisel margarin
- Yaklaşık 3 yemek kaşığı Açmak ve serpmek için ayçiçek yağı
- 335 g Kıymalı harç: dana kıyması (kaburga, sırt ve but karışımı)
- 335 g Kıymalı harç: mor kuru soğan
- Yarım tatlı kaşığından biraz fazla (7 g) Kıymalı harç: tuz
- 670 g (kıymalı harç yerine) Peynirli çeşit için: tam yağlı taze beyaz peynir
- Servis için acı süs biberi turşusu
Adana Kol Böreği Besin Değerleri
Bu değerler kullanılan malzeme ve porsiyon miktarına göre değişiklik gösterebilir.
Püf Noktası
Hamuru mutlaka bir gün önceden margarinle kaplayıp buzdolabında dinlendirin; Adana kol böreğinin püf noktası budur. Soğanı yağsız kavurup bıraktığı acı suyu süzmek harcın sulanmamasını sağlar. Harca tuzdan başka baharat koymayın. Fırın çok sıcak olmalı: börek kısa sürede, altı ve üstü kızararak pişer.
Nasıl Yapılır?
- Hamuru bir gün önceden hazırlayın: unu, suyu ve tuzu kulak memesi kıvamına gelene kadar özenle yoğurun. Yaklaşık 135 gramlık 6 bezeye bölün ve her birinin üzerine bastırarak 12–15 cm çapında diskler yapın.
- Disklerin üst yüzünü tamamen kaplayacak şekilde margarin sürün, üst üste dizip üzerini örtün ve ertesi güne kadar buzdolabında dinlendirin.
- Pişireceğiniz gün kıymalı harcı hazırlayın: mor soğanı küçük küp doğrayın ve yağsız bir tencerede, kendi suyunu bırakıp o suda kaynamaya başlayana kadar kavurun. Ocağı kapatın, soğanın bıraktığı acı suyu süzüp atın ve soğumaya bırakın. (Peynirli yapacaksanız peyniri 5–6 saat suda bekletip süzün ve ufalayın.)
- Kıymayı ayrı bir tavada yağ eklemeden, kendi yağını ve suyunu bırakana kadar kavurun; tuzunu ekleyip soğutun. Soğumuş soğan ve kıymayı karıştırın.
- Fırını 250 °C'ye ısıtın. Tezgâhı (mümkünse mermer) yağlı elinizle yağlayın. Bir diski elle bastırarak, arada altını üstüne çevirerek yaklaşık 25 cm genişliğe yayın; sonra merdaneyle yaklaşık 40 cm'ye açın.
- Elinizi yağa batırıp hamurun üzerine sürün. Hamuru kaldırıp savurarak ve tezgâha vurarak zar gibi incelene kadar genişletin; ustalar yaprağı 130 cm'ye kadar açar. Evde merdane ve elle çekerek olabildiğince ince açmanız yeterli.
- Yaprağı tezgâha serip üzerine elle az yağ serpin. Sırasıyla önünüzdeki, sol, sağ ve karşı ucu ortaya katlayarak kapalı bir zarf oluşturun.
- Zarfın ortasına yaklaşık 110 g harç yayın, üzerine biraz yağ serpin. Hamuru karşı kenardan önünüze doğru, 10–12 cm genişlikte üç kez katlayın; yaklaşık 12x35 cm'lik bir dikdörtgen elde edeceksiniz.
- Börekleri tepsiye dizip üst ortalarına elle hafifçe yağ serpin. Kıymalıları 250 °C'de 13–14 dakika, peynirlileri 2–3 dakika daha uzun, altı ve üstü kızarana kadar pişirin.
- Dilimleyip sıcak servis edin; yanına ayrı bir tabakta acı süs biberi turşusu koyun.
Adana Kol Böreği Yanına Ne Gider?
- Acı süs biberi turşusu
- Ayran
- Demli çay
Sıkça Sorulan Sorular
Adana kol böreğini diğer kol böreklerinden ayıran ne?
Yaygın kol böreği yufkanın harçla rulo yapılıp tepsiye kıvrılarak döşenmesiyle hazırlanır. Adana kol böreğinde ise margarinle dinlendirilen hamur savrularak zar inceliğinde açılır, zarf gibi katlanır, harç ortaya konur ve hamur üç kez katlanarak yaklaşık 12x35 cm'lik bir dikdörtgen haline getirilir.
Adana kol böreğinin içinde ne var?
İki çeşidi vardır: dana kıyması ile yağsız kavrulmuş mor soğandan hazırlanan kıymalı ve tuzu alınmış tam yağlı taze beyaz peynirli. Tescil belgesine göre harca az miktarda tuz dışında baharat konmaz.
Kol böreğinin hamuru neden bir gün önceden hazırlanır?
Tescilli usulde bezeler disk haline getirilip üzerleri margarinle kaplanır ve bir gece buzdolabında dinlendirilir. Hamurun bir gün önceden yapılıp dinlendirilmesi Adana kol böreğinin püf noktası sayılır.
Adana kol böreği kaç dakikada pişer?
Tescil belgesine göre kıymalı börek yaklaşık 250 °C'deki fırında 13–14 dakikada pişer; peynirlinin süresi 2–3 dakika daha uzundur. Altı ve üstü kızardığında börek hazırdır.
Bir Adana kol böreği kaç kalori?
Bu tarifle yaklaşık 250 gramlık bir kıymalı börek ortalama 560 kcal'dir. Peynirli çeşit, kullanılan peynirin yağ oranına bağlı olarak benzer ya da biraz daha yüksek kalorilidir.
Kol böreği başka nerelerde yapılır?
Kol böreği Türk mutfağının yaygın bir tepsi böreğidir; peynirli, kıymalı, ıspanaklı, patatesli çeşitleri vardır. Bosna-Hersek'in milli yemeklerinden sayılır, Kırım'da kıymalı çeşidine sarburma denir. Adana'nınki ise kendine has açma ve katlama yöntemiyle ayrı bir coğrafi işarete sahiptir.
Bu tarif 05.06.2026 tarihinde güncellendi.
Üyelerden Alternatif Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından gönderilmiştir; resmi NeYemeli tarifi yukarıdadır.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!