Adana Turunç Ekşisi
Acı turunçların süzülmüş suyu kalın tabanlı tencerede ağır ateşte yaklaşık yarıya inene dek kaynatılarak hazırlanan; salata, çorba ve yemeklerde limonun yerini tutan, Adana'da ve güneyin narenciye yörelerinde evlerde yapılan ekşi çeşni.
Tarihçe & Hikaye
Turunç ekşisi, acı turuncun süzülmüş suyunun ağır ateşte yoğunlaştırılmasıyla elde edilen, limon yerine kullanılan bir çeşnidir. Adana'da turunçgil ağaçları baharda beyaz çiçeğe durur, kışın ise meyveleri turuncuya döner. Yöresel tariflerde bu ekşinin, turunç mevsimi sona ermeden, meyve kabarıp suyunun tadı kaçmadan kaynatıldığı anlatılır. Portakala benzeyen ama çok daha ekşi ve acımsı olan bu meyvenin suyu, böylece şişelenip uzun süre kullanılabilir. Adana'nın yanı sıra güneyin öbür narenciye yörelerinde de evlerde yapılır.
Tariflerin ortak çekirdeği yalındır; tek malzeme turunç suyudur. Turunçlar yıkanır; kabuktan reçel yapılacaksa kabuğun dış yüzü ince rendeyle hafifçe alınır, kabuk ondan sonra soyulup reçel için ayrılır. Kabuk çok acı olduğundan bazı tariflerde meyve sıkılmadan önce tümüyle soyulur ve soyan bıçak kesmek için kullanılmaz, çünkü acılığın bıçaktan bile suya geçtiği söylenir. Reçel yapılmayacaksa turuncu soymadan ikiye kesip sıkan tarifler de vardır. Sıkılan su çekirdeklerinden süzülür, kalın tabanlı bir tencerede önce orta ateşte kaynatılır, ardından ateş kısılır. Ara ara karıştırılıp yüzündeki köpük alınarak 1-1,5 saat kadar pişen ekşi, aşağı yukarı yarıya inip hafifçe koyulaşınca ocaktan alınır. Nar ekşisi kadar koyu olmaz.
Soğuyan ekşi bir kez daha süzülür, şişelere doldurulur ve buzdolabında ya da serin bir yerde saklanır; daha uzun saklamak isteyenler onu kaynar hâldeyken kavanoza doldurup kavanozu ters çevirerek soğutur. Kaynar ekşiyi doldururken dikkatli olunmalıdır. Bazı tariflerde indirmeye çeyrek saat kala bir tutam kaya tuzu eklenir; bazılarında ise bir kase şeker katılıp nar ekşisi kıvamına gelene dek daha uzun kaynatılır. Salatalarda, çorbalarda ve ekşilik istenen her türlü yemekte kullanılır.
Bir tarifte beş kilo turunçtan beş litre su çıktığı yazar; bu, meyvenin kendi ağırlığı kadardır ve kabuk ile posa düşünülünce pek olası değildir. Bu yüzden ölçü burada bir litre süzülmüş turunç suyu üzerinden verildi; bu kadar su için yaklaşık 2,5-3 kilo turunç gerekir (öneri). Kalori de bu miktarın yirmi porsiyona bölünmesiyle hesaplandı.
Adana Turunç Ekşisi Tarifi
Malzemeler
- 1 litre (yaklaşık 2,5-3 kg turunçtan, öneri) turunç suyu (taze sıkılmış, süzülmüş)
- 1 tutam kaya tuzu (isteğe bağlı)
Adana Turunç Ekşisi Besin Değerleri
Tahmini değerlerdir. Bu besin değerleri, tarifteki malzemelerin ortalama besin değerleri kullanılarak bir formülle hesaplanmıştır; yalnızca bilgi amaçlıdır ve kesinlik taşımaz. Kullandığınız malzemelerin cinsine, markasına, miktarına ve porsiyon büyüklüğüne göre gerçek değerler farklı olabilir. Sağlık ya da diyet kararlarınız için bir uzmana danışın.
Nasıl Yapılır?
- Turunçları yıkayın; kabuktan reçel yapacaksanız kabuğun dış yüzünü rendenin ince tarafıyla, derine inmeden hafifçe rendeleyin.
- Kabuğun acısı suya geçmesin diye turunçları soyun; soyduğunuz bıçakla değil, temiz ikinci bir bıçakla ikiye kesin. Soyduğunuz kabuğu reçel için ayırabilirsiniz.
- Meyve sıkacağıyla suyunu çıkarın ve çekirdekleri ayırmak için süzgeçten geçirin.
- Suyu kalın tabanlı bir tencereye alın; önce orta ateşte kaynatın, sonra ateşi kısıp ara ara karıştırarak ve köpüğünü alarak 1-1,5 saat pişirin. Tuz kullanacaksanız indirmeye çeyrek saat kala bir tutam ekleyin.
- Ekşi yaklaşık yarıya inip hafifçe koyulaşınca ocaktan alın ve soğumaya bırakın.
- Soğuyan ekşiyi bir kez daha süzüp temiz şişelere doldurun; buzdolabında ya da serin bir yerde saklayın.
Püf Noktası
Turunçların kabuğu çok acıdır; sıkmadan önce soyun ve kabuğu soyduğunuz bıçakla meyveyi kesmeyin, acılık bıçaktan bile suya geçebilir. Ekşiyi nar ekşisi kadar koyulaştırmaya uğraşmayın; yarı yarıya azalması yeterlidir.
Adana Turunç Ekşisi Yanına Ne Gider?
- Mevsim salatası
- Çorbalar
- Ekşilik istenen sebze yemekleri
Soru & Cevap
Turunç ekşisi nar ekşisi kadar koyu olur mu?
Hayır. Turunç ekşisi yalnızca hafifçe koyulaşır; aşağı yukarı yarıya inene dek kaynatılması yeterlidir. Şeker katılan bazı tariflerde ise nar ekşisi kıvamına kadar pişirilir.
Turunçlar sıkılmadan önce soyulmalı mı?
Kabuk çok acıdır ve sıkarken acılığı suya geçebilir. Bu yüzden bazı tariflerde turunçlar sıkılmadan önce soyulur ve soyma bıçağı meyveyi kesmek için kullanılmaz. Turuncu soymadan ikiye kesip sıkan tarifler de vardır.
Turunç ekşisi nerelerde kullanılır?
Salatalarda, çorbalarda ve ekşilik istenen yemeklerde limon yerine kullanılır.
Turunç ekşisi nasıl saklanır?
Soğuyunca süzülüp şişelenir, buzdolabında ya da serin bir yerde saklanır. Uzun saklamak isteyenler kaynar hâlde kavanoza doldurup kavanozu ters çevirerek soğutur.
Turunç ekşisine tuz ya da şeker eklenir mi?
Temel tarifte yalnız turunç suyu vardır. Bazı tariflerde pişirmenin sonuna doğru bir tutam kaya tuzu, bazılarında ise bir kase şeker eklenir.
Bir porsiyon Adana turunç ekşisi kaç kalori?
Bir litre turunç suyundan yapılan ekşi yirmi porsiyona bölündüğünde bir porsiyon yaklaşık 10 kcal'dir.
Sizden Gelen Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından alternatif olarak gönderilmiştir.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Sizden Gelen Resimler
Bu resimler yemeği pişiren üyelerimiz tarafından gönderilmiştir.
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!