Adapazarı Dartılı Keşkek

Tarihçe & Hikaye

Adapazarı Dartılı Keşkek, 8 Ocak 2013'te Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası adına mahreç işaretiyle tescil edilmiştir. Tescile göre düğün, sünnet ve bayram gibi günlerde pişirilip konuklara ikram edilen bu keşkeği ayıran iki özellik, etin yalnız tavuktan olması ve üzerine kızgın tereyağında biberle ısıtılan dartının dökülmesidir. Kültür Portalı'na göre yörede düğüne gitmek için keşkek yemeğe gitmek sözü yaygındır; Kaynarca ilçesinde de keşkeğin büyükbaş eti yerine tavukla yapılıp dartıyla sunulması yemeğe ayırt edici bir özellik kazandırır.

Dartı, süt kaymağından elde edilen bir yağdır. Tescildeki tarifte altı yedi litre süt kaynatılmadan bir buçuk üç saat bekletilir, yüzeyde toplanan yağlı tabaka alınıp bir tencerede biriktirilir ve kısık ateşte kızarana dek kaynatılır; kıvamı koyulaşıp yüzeyinde krater gibi gözenekler belirince ateşten alınır. Bir kaba dökülüp dondurulan dartıda yağ üste, tortu alta çöker. Kültür Portalı, eskiden dartının yoğurdun üstündeki kaymaktan da yapıldığını, bugün çoğunlukla süt kaymağının kullanıldığını ekler; dartı kahvaltıda ve makarnada sos olarak da yenir.

Keşkek için yarım kilo kılçıklı beyaz buğday dövülüp kabuğu ayrılarak aşurelik hâle getirilir ve on on iki saat önceden ıslatılır; yöre halkının bu buğdaya çiğ dediği belirtilir. Ertesi gün bütün bir tavuk yaklaşık bir buçuk saat haşlanıp çıkarılır, buğday tavuk suyunda kaynatılır, gerekirse üstünü bir parmak geçecek kadar su ve tuz eklenir. Ilıyan tavuk kemiklerinden ayrılıp ince didiklenir, buğdaya katılır ve tahta kaşıkla ezilerek etle buğday birbirine yedirilir; Müdürlüğün derlemesine göre kazan kalabalıksa bu karıştırmayı iki kişi yapar. Koyulaşan keşkek tabağa alınır, tavada kızdırılan tereyağına dartı, kırmızı ve karabiber katılıp üzerine dökülür. Tescilin malzeme listesinde bir soğan da yer alır ama yapılışta kullanılmaz; dartının miktarı verilmediği için 100 g öneri olarak sayıldı ve kalori sekiz porsiyon için hesaplandı.