Adıyaman Kavurmalı Hıtap
Kuyruk yağıyla kendi yağında kavrulmuş et, soğan, taze sarımsak ve salçalı harcın yarım ay biçiminde hamura kapatılıp sacda ya da fırında pişirildiği, coğrafi işaretli Adıyaman hamur işi.
Tarihçe & Hikaye
Hıtap, Adıyaman'da hamurun içine harç konup yarım ay biçiminde kapatılmasıyla yapılan hamur işlerinin adıdır; İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün yemek listesinde kavurmalı hıtabın yanında otlarla yapılan ot hıtabı da yer alır. Kavurmalı hıtap bunların en bilinenidir: yaklaşık 25 cm çapında açılan hamurun yarısına kavurmalı, soğanlı ve salçalı bir harç yayılır, öbür yarısı üzerine kapatılır ve sacda ya da fırında pişirilir. İçindeki et ve salça nedeniyle kırmızımsı görünen, kalınca ve yumuşak bir hamur işidir. Yörede "hitap" diye de söylenir.
Hıtabı farklı kılan içindeki kavurmadır. Adıyaman'da et su eklenmeden, odun ateşinde kendi yağıyla pişirilir; kuyruk yağı bu kavurmaya karakteristik lezzetini verir. Soğuyan kavurma avuç içinde topaklar halinde şekillendirilip derin dondurucuda saklanır, hıtap yapılacağı zaman bu topaklardan alınır. Kültür Portalı'ndaki tarif de harcı topak kavurma, bol soğan ve kırmızı pul biberle kurar; bu tarif Adıyaman Tanıtma Vakfı'nın yayımladığı bir mutfak kültürü kitabına dayanır.
Adıyaman Ticaret ve Sanayi Odası'nın 2025'teki başvurusuyla Adıyaman Kavurmalı Hıtap, 2 Eylül 2026'da 1895 numaralı mahreç işareti olarak tescil edildi. Belgeye göre köylerde hıtap genellikle sacda pişirilir; şehirde ise harç fırına götürülür, fırıncı hamuru açıp doldurur ve iki eliyle hafifçe uzatarak fırına verir. Hıtap sıcak, yanında ayranla yenir.
Sizden Gelenler
Adıyaman Kavurmalı Hıtap Besin Değerleri
Bu değerler kullanılan malzeme ve porsiyon miktarına göre değişiklik gösterebilir.
Malzemeler
- 600 g dana kuşbaşı
- Yaklaşık 60 g kuyruk yağı (kavurmak için)
- 3 orta boy kuru soğan (ince doğranmış)
- 100 g taze sarımsak
- 1 demet maydanoz
- 20 g kırmızı pul biber
- 50 g biber salçası
- 50 g domates salçası
- 700 g ekmeklik un
- Kıvamına göre (yaklaşık 400 ml) su
- 30 g tuz (20 g iç için, 10 g hamur için)
Püf Noktası
Hıtabın lezzeti kavurmadan gelir: eti su eklemeden, kendi yağı ve kuyruk yağıyla iyice kavurun. Sacda pişirecekseniz soğanı önceden pişirip harca katın, fırında pişecekse çiğ koyabilirsiniz. Hamuru fazla inceltmeyin; hıtap kalınca ve yumuşak olmalı. Kenarları iyice bastırın ki pişerken açılmasın.
Nasıl Yapılır?
- Hazır topak kavurmanız yoksa önce kavurmayı yapın: dana kuşbaşını kuyruk yağıyla birlikte geniş bir tencereye alın ve hiç su eklemeden, kendi yağında suyunu çekip kızarana kadar kavurun. Soğumaya bırakın.
- Unu ve 10 g tuzu geniş bir kaba alın, suyu azar azar ekleyerek yaklaşık 15 dakika iyice yoğurun; hamur homojen ve açılabilir kıvamda olmalı. Üzerini örtüp dinlendirin.
- Harcı hazırlayın: soğanı ince doğrayın; hıtapları sacda ya da tavada pişirecekseniz soğanı önceden biraz pişirin, fırında pişirecekseniz çiğ kullanabilirsiniz. Kavurmayı, soğanı, ince kıyılmış taze sarımsağı ve maydanozu, pul biberi, iki salçayı ve 20 g tuzu iyice harmanlayın.
- Hamuru 100–120 gramlık 10 bezeye ayırın. Her bezeyi oklavayla 25 cm çapında, 0,5–1 cm kalınlığında açın.
- Açılan hamurun yarısına harçtan yayın, öbür yarısını üzerine yarım ay şeklinde kapatın. Kenarları açılmasın diye parmak uçlarınızla bastırarak iyice yapıştırın.
- Hıtapları sacda ya da kalın tabanlı bir tavada, çevirerek iki yüzünü eşit pişirin. Fırın kullanacaksanız çok iyi ısıtılmış fırında yaklaşık 15 dakika pişirin.
- Sıcak sıcak, bütün ya da dilimlenmiş olarak ayranla servis edin.
Adıyaman Kavurmalı Hıtap Yanına Ne Gider?
- Ayran
- Cacık
- Üzerine gezdirilmiş tereyağı
Sıkça Sorulan Sorular
Hıtap nedir?
Adıyaman'da hamurun yarısına harç konup öbür yarısının üzerine yarım ay şeklinde kapatılmasıyla yapılan bir hamur işidir. En bilineni kavurmalı hıtaptır; otlarla yapılan ot hıtabı da vardır.
Kavurmalı hıtapta hangi et kullanılır?
Tescil belgesine göre harçta dana kuşbaşı kullanılır. Et su eklenmeden, kendi yağıyla kavrulur; kuyruk yağı kavurmaya karakteristik lezzetini verir. Yörede kavurma topaklar halinde dondurucuda saklanıp hıtap yapılacağı zaman kullanılır.
Hıtap sacda mı fırında mı pişer?
İkisi de olur. Köylerde genellikle sac üzerinde, iki yüzü çevrilerek pişirilir; şehirlerde ise fırıncılar hıtabı yaklaşık 15 dakikada fırında pişirir.
Hıtap mı, hitap mı?
İki söyleyiş de kullanılır. Tescilli adı Adıyaman Kavurmalı Hıtap'tır; yörede Adıyaman Kavurmalı Hitap adıyla da bilinir.
Bir kavurmalı hıtap kaç kalori?
Bu tarifle bir kavurmalı hıtap yaklaşık 420 kcal'dir. Enerjinin çoğu hamurdan ve kuyruk yağıyla yapılan kavurmadan gelir.
Bu tarif 05.06.2026 tarihinde güncellendi.
Üyelerden Alternatif Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından gönderilmiştir; resmi NeYemeli tarifi yukarıdadır.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!