Afyon Ağzıaçığı
Mayasız hamurun iç yağlı yağ sürülerek kat kat katlanıp küçük dairelere açıldığı, ortasına kıymalı ya da peynirli harç konup kenarları pileli katlanarak ortası açık bırakıldığı, fırında pişen coğrafi işaretli Afyon hamur işi.
Tarihçe & Hikaye
Afyon ağzıaçığı; un, su ve tuzdan yoğrulan mayasız bir hamurun kat kat açılıp her katına iç yağlı yağ sürülmesiyle hazırlanır. Katlanan hamur küçük parçalara kesilip daire şeklinde açılır, ortasına kıymalı ya da peynirli harç konur ve kenarlar pile pile birbirinin üstüne bindirilerek katlanır. Adını bu katlayıştan alır: pilelerin ortasında harcın göründüğü bir boşluk, yani açık bir ağız kalır. Geçmişi eskiye dayanan ağzıaçık, Afyon'da günlük öğünlerde çokça yenir; doğum ve düğün gibi günlerde de ikram edilir.
Afyonkarahisar Belediyesi'nin 2020'deki başvurusuyla Afyon Ağzıaçığı, 29 Nisan 2021'de 740 numaralı mahreç işareti olarak tescil edildi; coğrafi sınırı Afyonkarahisar ilidir. Tescil belgesine göre hamur önce dört bezeye ayrılır; her yufkaya iç yağıyla ayçiçek yağından hazırlanan hamur harcı sürülüp bohça gibi katlanır, ikinci yufka birincinin etrafına sarılarak katlar çoğaltılır. Pişen ağzıaçık bir saat kadar dinlendirildikten sonra yenir ve aynı gün tüketilmesi önerilir.
Ağzıaçık adı Anadolu'nun başka yörelerinde de geçer. Şanlıurfa'nın tescilli ağzıaçığı isotlu kıymayla yapılıp yağda kızartılır; Afyon ağzıaçığını ayıran, kat kat yağlanmış hamuru ve fırında pişmesidir.
Sizden Gelenler
Afyon Ağzıaçığı Besin Değerleri
Bu değerler kullanılan malzeme ve porsiyon miktarına göre değişiklik gösterebilir.
Malzemeler
- 1,5 kg un
- 700 ml su (hamur için)
- 20 g tuz (hamur için)
- 100 g iç yağı (eritilmiş; katlar arası için)
- 350 ml ayçiçek yağı (katlar arası ve harç için)
- 500 g dana kıyma
- 2 adet yumurta
- yarım demet maydanoz
- 8 g tuz (harç için)
- 3 g karabiber
- Peynirli harç için (isteğe göre, kıyma yerine): 400 g beyaz peynir, 2 yumurta, yarım demet maydanoz
Püf Noktası
Katlar arasına sürülen iç yağlı yağ ağzıaçığı kat kat ve çıtır yapar; her katı ihmal etmeden yağlayın ve hamuru her katlamada biraz daha inceltin. Bohçayı katlamadan sonra buzdolabında dinlendirmek açmayı kolaylaştırır. Pişen ağzıaçığı hemen değil, bir saat dinlendirip yiyin.
Nasıl Yapılır?
- Unu derin bir kaba eleyin, tuzu ve suyu ekleyip orta yumuşaklıkta, elastik bir hamur olana kadar yaklaşık 10 dakika yoğurun. Üzeri kapalı olarak oda sıcaklığında 15 dakika dinlendirin.
- Hamuru dört eşit bezeye ayırın, üzerlerini örtüp 15 dakika daha dinlendirin. Bu arada iç yağını eritip 300 ml ayçiçek yağıyla karıştırarak hamur harcını hazırlayın.
- İç harç için maydanozu ince kıyın; kıymayı, yumurtaları, maydanozu, tuzu, karabiberi ve 50 ml ayçiçek yağını iyice karıştırın.
- İlk bezeyi yufka gibi ince açın ve tüm yüzeyine hamur harcı sürün. Üst kenarı ortaya, alt kenarı da ortada birleşecek şekilde katlayın; her katlamada hamuru hafifçe çekiştirip inceltin. Yine harç sürüp yan kenarları üst üste katlayın, kare bir bohça elde edin ve üzerini yağlayın. Örtüp buzdolabında 30 dakika dinlendirin.
- İkinci bezeyi açıp yağlayın, dinlenen bohçayı tam ortasına koyun ve aynı şekilde etrafına katlayın. Kalan iki bezeyle de aynı işlemi yaparak iki büyük bohça elde edin.
- Her bohçayı şeklini bozmadan merdaneyle üçte bir büyüyecek kadar açın, önce 4 eşit parçaya, sonra her parçayı yeniden 4'e kesin.
- Her parçayı merdaneyle daire şeklinde inceltin. Ortasına bir yemek kaşığı harç koyup hafifçe yayın, kenarları pile pile birbirinin üstüne gelecek şekilde katlayın; ortası açık kalsın.
- Ağzıaçıkları 2 cm aralıkla yağlanmış tepsiye dizin, üzerlerine hamur harcı sürün. Önceden ısıtılmış 200–230 °C fırında altı ve üstü iyice pişene kadar pişirin.
- Fırından çıkan ağzıaçıkları yaklaşık 1 saat dinlendirip servis edin; aynı gün tüketin.
Afyon Ağzıaçığı Yanına Ne Gider?
- Ayran
- Demli çay
- Afyon manda yoğurdu
Sıkça Sorulan Sorular
Ağzıaçık adını nereden alır?
Açılan hamurun kenarları pile pile katlanırken ortasında harcın göründüğü bir boşluk bırakılır. Tescil belgesine göre ad bu açık kalan üst orta kısımdan gelir.
Afyon ağzıaçığı kıymalı mı, peynirli mi yapılır?
İkisi de. Tescil belgesinde kıymalı harç (dana kıyma, yumurta, maydanoz) ve peynirli harç (beyaz peynir, yumurta, maydanoz) birlikte yer alır.
Afyon ağzıaçığının Urfa ağzıaçığından farkı ne?
Afyon ağzıaçığında hamur iç yağlı yağla kat kat katlanır ve fırında pişirilir. Şanlıurfa ağzıaçığı ise isotlu kıymalı harçla yapılıp yağda kızartılır.
Ağzıaçık hangi sıcaklıkta pişirilir?
Tescil belgesine göre taş fırında 180–200 °C, normal fırında 200–230 °C'de, altı ve üstü iyice pişene kadar pişirilir; sonra yaklaşık bir saat dinlendirilir.
Afyon ağzıaçığı kaç kalori?
Bu tarifle iki adetlik bir porsiyon yaklaşık 650 kcal'dir. Katlar arasındaki yağ nedeniyle enerjisi yüksek bir hamur işidir.
Bu tarif 05.06.2026 tarihinde güncellendi.
Üyelerden Alternatif Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından gönderilmiştir; resmi NeYemeli tarifi yukarıdadır.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!