Afyon İlibada Sarması
Afyon'da ilibada denen ekşimsi labada yaprağının düğü ve göceyle pişirilen harçla 3 cm'lik muska şeklinde sarılıp suda pişirildiği, sarımsaklı yoğurt ve salçalı sosla sunulan coğrafi işaretli Afyon sarması.
Tarihçe & Hikaye
İlibada sarması, Afyonkarahisar'da ilibada denen labada bitkisinin yapraklarıyla yapılır. Karabuğdaygillerden, tek sap üzerinde büyüyen bu bitkinin yaprakları ekşimtırak tadı yüzünden yörede uzun yıllardır sarmaya sarılır. İç harç da Afyon mutfağının iki temel buğday ürününden hazırlanır: düğü denen ince bulgur ve göce denen dövülmüş buğday. Soğan sıvı yağda pembeleştirilip unla çevrilir, düğü ile göce bir miktar suyla eklenip pişirilir, tuz, kuru nane ve kırmızı biberle tatlandırılır.
Afyonkarahisar Belediyesi'nin 2020'deki başvurusuyla ürün, başında Afyon ya da Afyonkarahisar adı olacak şekilde hem ilibada sarması hem ilibada dolması adıyla 10 Mart 2021'de 689 numaralı mahreç işareti olarak tescil edildi; coğrafi sınırı Afyonkarahisar ilidir. Belgeye göre hafifçe haşlanan yapraklar isteğe göre damarından ayrılıp ikiye bölünür, harç konup üçgen, yani muska biçiminde sarılır; sarmaların boyu yaklaşık üç santimdir. Tencereye dizilen sarmalar üzerine su eklenip kapağı kapalı yaklaşık kırk dakika pişirilir.
Serviste sarmaların üzerine isteğe göre sade süzme yoğurt, sarımsaklı yoğurt ya da yağda kızdırılmış salçalı, naneli, kırmızı biberli sos dökülür. Labada bulunamadığında evlerde pazı yaprağıyla da yapılır.
Sizden Gelenler
Afyon İlibada Sarması Besin Değerleri
Bu değerler kullanılan malzeme ve porsiyon miktarına göre değişiklik gösterebilir.
Malzemeler
- 1,5 kg ilibada (labada) yaprağı (yoksa pazı)
- 200 g düğü (ince bulgur)
- 200 g göce (dövülmüş buğday)
- 60 g un
- 2 adet kuru soğan (orta boy)
- 100 g sıvı yağ (harç ve sos için)
- 1 tatlı kaşığı kuru nane
- 1 tatlı kaşığı kırmızı biber
- 1 tatlı kaşığı tuz
- 30 g salça ya da domates (sos için)
- 60 g süzme yoğurt
- 2–3 diş sarımsak
- yeteri kadar su (haşlamak ve pişirmek için)
Püf Noktası
İlibada yapraklarını yalnızca hafifçe haşlayın; fazla haşlanırsa sararken yırtılır. Harcı sarmadan önce soğutun. Sarmaları tescil belgesindeki gibi küçük, yaklaşık 3 cm'lik muskalar halinde sarın ki tencerede dağılmadan, eşit pişsinler.
Nasıl Yapılır?
- Düğüyü ve göceyi bir kapta iyice karıştırın.
- Sıvı yağın bir kısmını tencereye alın, ince kıyılmış soğanı pembeleşene kadar kavurun. Unu ekleyip karıştırmaya devam edin.
- Düğü-göce karışımını bir miktar suyla birlikte tencereye ekleyin ve karıştırarak pişirin. Pişerken tuzu, kuru naneyi ve kırmızı biberin bir kısmını katın; harcı soğumaya bırakın.
- Ayrı bir tencerede ilibada yapraklarını hafifçe haşlayın. İsterseniz ortadaki damarı ayıklayıp yaprakları ikiye bölün.
- Her yaprağa bir miktar harç koyup üçgen (muska) şeklinde, yaklaşık 3 cm boyunda sarın.
- Sarmaları tencereye özenle dizin, üzerine su ekleyip tencerenin ağzını kapatın ve yaklaşık 40 dakika pişirin.
- Sos için kalan yağı tavada kızdırın, salçayı ekleyip biraz karıştırın, en son nane ve kırmızı biberi katın. Sarımsağı ezip yoğurda karıştırın.
- Sarmaları servis tabağına alın; üzerine isteğe göre sade süzme yoğurt ya da sarımsaklı yoğurt, ardından salçalı sos dökerek servis edin.
Afyon İlibada Sarması Yanına Ne Gider?
- Sarımsaklı yoğurt
- Ayran
- Taze ekmek
Sıkça Sorulan Sorular
İlibada nedir?
Afyonkarahisar'da labada bitkisine verilen addır. Karabuğdaygillerden, tek sap üzerinde büyüyen bu bitkinin yaprakları ekşimtırak tadıyla sarmaya çok uygundur.
İlibada sarmasının içinde ne var?
Düğü (ince bulgur), göce (dövülmüş buğday), soğan, un, sıvı yağ, kuru nane, kırmızı biber ve tuz. İçine et girmez.
İlibada sarması neden muska şeklindedir?
Tescil belgesine göre ikiye bölünen yaprağa harç konup üçgen, yani muska biçiminde sarılır ve sarmaların boyu yaklaşık 3 cm olur. Bu sarma biçimi ürünün ayırt edici özelliklerindendir.
Labada bulamazsam ne kullanabilirim?
Pazı yaprağıyla da yapılabilir. Labadanın ekşimsi tadını yakalamak için sosa birkaç damla limon ekleyebilirsiniz.
İlibada sarması kaç kalori?
Bu tarifle bir porsiyon (sekizde biri) yaklaşık 375 kcal'dir.
Bu tarif 05.06.2026 tarihinde güncellendi.
Üyelerden Alternatif Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından gönderilmiştir; resmi NeYemeli tarifi yukarıdadır.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!