Afyon Kaymaklı Ekmek Kadayıfı
Taşta pişen, pide kıvamında gözenekli kuru ekmeğin önce suda ıslatılıp sonra ocakta şerbetin tamamını çekene kadar pişirildiği, ters çevrilip tescilli Afyon kaymağıyla servis edilen coğrafi işaretli Afyon tatlısı.
Tarihçe & Hikaye
Afyon kaymaklı ekmek kadayıfı, bayat ekmeği değerlendirme geleneğinden doğmuş bir tatlıdır. Tescil belgesine göre yöre halkı uzun yıllar boyunca evlerde buğday unundan yapılmış bayat ekmeği ıslatıp pekmezle ya da balla tatlandırırdı; bu ev tatlısı zamanla bugünkü şerbetli ve kaymaklı haline ulaştı. Vikipedi, tatlının kaymaklı saray ekmeği diye de anıldığını, Osmanlı mutfağında önce mirahor ekmeğiyle yapıldığını ve matbaada basılan ilk Osmanlı yemek kitabı Melceü't-Tabbâhîn'in de bu tatlının tarifine yer verdiğini yazar.
Tescil belgesi, tatlıyı Afyon'a özgü kılanın sıra yemeği geleneği olduğunu belirtir: doğumda, ölümde, sünnette, hacda, düğünde ve bayramda topluca yenen sofralarda, güvey koyma, el öpme, çeyiz indirme ve zinardı gibi âdet haline gelmiş davetlerde sofraya gelir; gündelik öğünlerde de sık yenir. Afyonkarahisar Belediye Başkanlığı'nın 2017'deki başvurusuyla Afyon Kaymaklı Ekmek Kadayıfı, 11 Aralık 2019'da 473 numaralı mahreç işareti olarak tescil edildi. Coğrafi sınırı Afyonkarahisar ilidir ve yapımında tescilli Afyon Kaymağı kullanılması şarttır.
Kadayıfın tabanı mayalı hamurdan, tava kullanılmadan taş üzerinde pişirilen, 3–4 santim kalınlığında, pide kıvamında ve bol gözenekli yuvarlak bir ekmektir. Bu kuru ekmek önce suda ıslatılıp süzülür, ardından ocakta tepsi çevrilerek üzerine kepçe kepçe kaynar şerbet gezdirilir ve ekmek şerbetin hepsini çekene kadar pişirilir. Oda sıcaklığına gelen kadayıf alt yüzü üste gelecek şekilde tabağa konur, üzerine Afyon kaymağı kapatılır. Daire dilimleri halinde kesilir; tercihen yan yüzünden tabana paralel ayrılarak çift katlı da hazırlanır.
Sizden Gelenler
Afyon Kaymaklı Ekmek Kadayıfı Besin Değerleri
Bu değerler kullanılan malzeme ve porsiyon miktarına göre değişiklik gösterebilir.
Malzemeler
- 500 g kuru ekmek kadayıfı
- kadayıfı hafifçe geçecek kadar su (ıslatmak için, oda sıcaklığında)
- 2,5 kg beyaz toz şeker
- 2 litre su (şerbet için)
- 1,5 g limon tuzu
- 720 g (dilim başına yaklaşık 30 g) Afyon kaymağı
Püf Noktası
Şerbeti şeker eriyince karıştırmayı bırakın, yoksa şekerlenir. Kadayıfı ıslatırken süreyi kısa tutun ve süzerken elle bastırmayın; fazla su çeken ekmek şerbeti iyi almaz. Pişirirken tepsiyi sık sık çevirip kenarda biriken şerbeti üzerine gezdirin. Kaymağı kadayıf oda sıcaklığına inince koyun; kaymaklı kadayıfı buzdolabında saklayın.
Nasıl Yapılır?
- Kuru ekmek kadayıfını kendinden geniş bir tepsiye yerleştirin. Üzerini hafifçe geçecek kadar oda sıcaklığında su ekleyin, suyu iyice çekmesi için üstüne bir ağırlık koyup yaklaşık 10 dakika bekletin. Süreyi uzatmayın; ıslatma süresi kadayıfın ne kadar su çekeceğini belirler.
- Tepsiyi eğik tutarak fazla suyun kendiliğinden süzülmesini bekleyin; kadayıfı elle sıkmayın.
- Şerbet için şekeri ve 2 litre suyu geniş bir tencereye alın, metal bir kaşıkla yalnız şeker eriyene kadar karıştırın, sonra karıştırmayı bırakın. Kaynamaya başlayınca 5–8 dakika kaynatın ve ocaktan almadan limon tuzunu ekleyin. Şerbeti koyulaştırmayın.
- Kadayıf tepsisini ocağa alın. Kaynar şerbeti yavaş yavaş kadayıfın üzerine dökün. Tepsinin kenarında biriken şerbeti kepçeyle tekrar üzerine gezdirin, tepsiyi ateşin üzerinde çevirin ve ateşi kısık, orta, yüksek arasında ayarlayarak pişirin; arada üzerini kapakla kapatın.
- Kadayıf şerbetin tamamını çekince pişmiş olur. Altının hafifçe kızarmasına izin verin ama tepsiye yapışmasına, yanmasına ve karamelleşmesine fırsat vermeyin.
- Ocaktan alıp oda sıcaklığına gelene kadar dinlendirin.
- Kadayıfı alt yüzü üste gelecek şekilde ters çevirip servis tabağına alın ve daire dilimleri halinde kesin. Her dilimin üzerine Afyon kaymağı koyarak servis edin. İsterseniz dilimleri yan yüzlerinden tabana paralel ikiye ayırıp çift katlı hazırlayın.
Afyon Kaymaklı Ekmek Kadayıfı Yanına Ne Gider?
- Çay
- Türk kahvesi
- Dondurma (kaymak yerine)
Sıkça Sorulan Sorular
Ekmek kadayıfı nasıl ortaya çıktı?
Tescil belgesine göre Afyon'da evlerde bayat buğday ekmeği ıslatılıp pekmez ya da balla tatlandırılarak bir ekmek tatlısı yapılırdı. Bu tatlı zamanla şerbetli ve kaymaklı bugünkü Afyon kaymaklı ekmek kadayıfına dönüştü.
Ekmek kadayıfının ekmeği nasıl yapılır?
Un, su, yaş maya ve tuzla yoğrulan mayalı hamur, tava kullanılmadan taşın üzerinde pişirilir. Sonuç 3–4 santim kalınlığında, pide kıvamında, kahverengi ve bol gözenekli yuvarlak bir ekmektir; şerbeti bu gözenekler sayesinde çeker.
Neden Afyon kaymağıyla servis edilir?
Tescil belgesi Afyon kaymaklı ekmek kadayıfında coğrafi işaretli Afyon Kaymağı kullanılmasını şart koşar. Kadayıf alt yüzü üste gelecek şekilde tabağa konur ve kaymak üzerine kapatılır.
Ekmek kadayıfı kaç gün saklanır?
Tescil belgesine göre kaymak konduktan sonra 4 °C ve altında, kaymak konmadan önce 20 °C ve altında saklanması koşuluyla 5 gün dayanır.
Afyon kaymaklı ekmek kadayıfı kaç kalori?
Bu tarifle 30 g kaymaklı bir dilim (yirmi dörtte biri) yaklaşık 590 kcal'dir.
Bu tarif 05.06.2026 tarihinde güncellendi.
Üyelerden Alternatif Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından gönderilmiştir; resmi NeYemeli tarifi yukarıdadır.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!