Afyon Lokumu
Yalnız beyaz şeker, su, doğal mısır nişastası ve limon tuzuyla saatlerce kaynatılan, mermer tezgâhta açılıp fıstık, ceviz ya da kaymakla rulo sarılan, glikoz kullanılmayan coğrafi işaretli Afyon lokumu.
Tarihçe & Hikaye
Afyon lokumunun geçmişi 1900'lü yıllara uzanır. Afyon'da kız istemeden kutlamalara, davetlerden misafir ağırlamaya kadar pek çok vesileyle ikram edilir. Şehrin birçok ana yolun kesiştiği bir kavşakta bulunması da lokumun yolcular eliyle geniş kitlelere tanınmasını sağladı.
Afyonkarahisar Belediyesi'nin 2017'deki başvurusuyla Afyon Lokumu, 25 Ocak 2021'de 655 numaralı mahreç işareti olarak tescil edildi; coğrafi sınırı Afyonkarahisar ilidir. Tescil belgesi lokumun hamurunu yalnız beyaz şekere, doğal mısır nişastasına ve limon tuzuna bırakır, dolgular sonradan eklenir; glikoz ya da şeker kamışı şekeri gibi türevler kesinlikle girmez. Nişasta olarak amiloz oranı yüksek doğal mısır nişastası seçilir, çünkü beyaz, hızlı ve sağlam bir jel kurar. Lokum dört biçimde yapılır: dolgusuz küp halinde sade ya da aromalı lokum; şerit halinde açılıp fıstık, ceviz, leblebi gibi çeşnilerle rulo sarılan sarma lokum; çöven köküyle ağartılmış, kaymak ya da kuruyemişle sarılan sultan sarma; ve çeşnisi sıcak hamura karıştırılarak kesilen çeşnili lokum. Kaymaklı çeşitlerde tescilli Afyon Kaymağı kullanılır.
Yapımı ustalık ister. Şekerli su ısınırken nişasta ve limon tuzu katılır, hamur ısısı 120 dereceyi geçmeyecek şekilde bir buçuk ila iki buçuk saat karıştırılarak pişirilir. Usta kıvamı, çubuğa sıvadığı hamuru suya bırakıp birkaç dakika sonra parmaklarıyla yoklayarak anlar; bastırınca eski şekline dönen, kopmayan ve damağa yapışmayan hamur hazırdır. Nişastalı kaplara dökülüp dinlenen hamur, kaygan ve serin olduğu için hamurun yapışmadığı mermer tezgâhta açılır, şeritlere kesilir, çeşnisiyle sarılıp rendelenmiş fıstık ya da hindistan cevizine bulanır ve makasla kesilir. Bugün ev mutfağında 'Afyon lokumu' adıyla yapılan muhallebili, kremalı rulo tatlı ise bu lokumdan farklı, ayrı bir tatlıdır.
Sizden Gelenler
Afyon Lokumu Besin Değerleri
Bu değerler kullanılan malzeme ve porsiyon miktarına göre değişiklik gösterebilir.
Malzemeler
- 500 g beyaz toz şeker
- 500 ml içme suyu
- 86 g doğal mısır nişastası (hamur için)
- 1 tutam (yaklaşık 1 g) limon tuzu
- 160 g iç Antep fıstığı ya da ceviz içi (sarmak için)
- 40 g rendelenmiş Antep fıstığı ya da hindistan cevizi (kaplamak için)
- yeteri kadar mısır nişastası (tepsi ve tezgâh için)
Püf Noktası
Hamura glikoz ya da hazır şurup katmayın; Afyon lokumunun dokusu yalnız şeker, nişasta ve limon tuzuyla kurulur. Ateşi düşükten yükseğe doğru artırın ve hamurun dibini sürekli sıyırın, yoksa tutar. Pişmeyi süreye göre değil kıvam denemesiyle bitirin. Açarken nişastayı ne az ne çok kullanın: az olursa hamur yapışır, fazlası lokumu sertleştirir.
Nasıl Yapılır?
- Kalın tabanlı geniş bir tencereye şekeri ve suyun yarısını koyun, oda sıcaklığında şeker eriyene kadar karıştırın.
- Nişastayı kalan suda topaksız açın. Şekerli su ısınmaya başlayınca nişastalı suyu ve limon tuzunu ekleyin; bundan sonra sürekli karıştırın.
- Hamuru önce kısık, sonra giderek artan ateşte, tahta kaşıkla tencerenin dibini sıyırarak 1,5–2 saat pişirin. Hamurun ısısı 120 °C'yi geçmemeli; bir şeker termometresiyle kontrol edebilirsiniz.
- Kıvamı yoklamak için bir tahta çubuğa ya da kaşığa biraz hamur sıvayıp oda sıcaklığındaki suya bırakın. 8–10 dakika sonra parmağınızla bastırın: bastırınca eski şekline dönüyor, kopmuyor ve parmağa yapışmıyorsa ocaktan alın.
- Sıcak hamuru nişastayla kaplanmış derin bir tepsiye dökün ve üzeri kapalı 12–24 saat dinlendirin.
- Mermer ya da serin bir tezgâha nişasta serpin, hamuru üzerine alıp merdaneyle en fazla 1 cm kalınlığında açın ve kısa bir süre daha dinlendirin.
- Hamuru şeritler halinde kesin. Fazla nişastayı fırçayla alın, şeridin üzerine fıstık ya da ceviz dizip 2–3 tur rulo halinde sarın; son ucu parmağınızı hafifçe suya batırıp nemlendirerek yapıştırın.
- Ruloları rendelenmiş fıstığa ya da hindistan cevizine bulayın ve makasla lokum boyunda kesin. Kapalı bir kapta, serin yerde saklayın.
Afyon Lokumu Yanına Ne Gider?
- Türk kahvesi
- Çay
- Afyon kaymağı (kaymaklı lokumda)
Sıkça Sorulan Sorular
Afyon lokumunu öteki lokumlardan ayıran ne?
Tescil belgesine göre yalnız beyaz şeker, doğal mısır nişastası ve limon tuzuyla yapılır; glikoz ve şeker kamışı şekeri gibi türevler kullanılmaz. Açma, kesme ve sarma gibi bütün tezgâh işleri kaygan ve serin mermer üzerinde yapılır.
Afyon lokumunun çeşitleri nelerdir?
Dört çeşidi vardır: dolgusuz küp sade ya da aromalı lokum, fıstık, ceviz ya da leblebiyle rulo sarılan sarma lokum, çöven köküyle ağartılıp kaymak ya da kuruyemişle sarılan sultan sarma ve çeşnisi hamura karıştırılan çeşnili lokum.
Ev yapımı muhallebili Afyon lokumu tatlısı bununla aynı mı?
Hayır. Evlerde 'Afyon lokumu' diye yapılan, sütlü muhallebinin soğutulup krem şanti ve cevizle rulo sarıldığı tatlı ayrı bir tatlıdır. Coğrafi işaretli Afyon lokumu şeker ve nişastayla pişirilen bir şekerlemedir.
Lokumun kıvamı nasıl anlaşılır?
Usta hamurdan bir miktar çubuğa sıvayıp oda sıcaklığındaki suya bırakır ve birkaç dakika sonra parmaklarıyla yoklar. Bastırınca eski şekline dönen, kopmayan, damağa yapışmayan hamur pişmiştir; buna hamurun kayışlamaması denir.
Afyon lokumu kaç kalori?
Bu tarifle fıstıklı sarma lokumun bir porsiyonu (yaklaşık iki lokum, yirmi beşte biri) yaklaşık 135 kcal'dir.
Bu tarif 05.06.2026 tarihinde güncellendi.
Üyelerden Alternatif Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından gönderilmiştir; resmi NeYemeli tarifi yukarıdadır.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!