Afyon Patatesli Ekmeği
Yöre buğdayının unu, haşlanıp ezilmiş patates, ekşi maya, tuz ve sudan, şeker ve yağ katılmadan yoğrulan cıvık hamurun saatlerce mayalanıp büyük yuvarlak somunlar halinde taş fırında pişirildiği, menşe adlı Afyon ekmeği.
Tarihçe & Hikaye
Patatesli ekmek, Afyonkarahisar'da evlerin aylık ekmeğidir. Kültür Portalı eski düzeni şöyle anlatır: önce mahalle fırınından ekmeğin pişeceği saat öğrenilir, buna nöbet alma denir. Bir önceki ekmekten saklanan acı maya, yani ekşi maya, akşamdan unla yoğrulup sabaha kadar mayalanır. Sabah haşlanıp ezilmiş patates sıcak suyla ısıtılır, mayayla karıştırılır ve teknede unla bir saat yoğrulur. Tekne yazın ince, kışın kalın battaniyelere sarılıp hamurun gelmesi beklenir, sonra fırına taşınır. Yarım çuval un ve on kilo patatesle bir ayın ekmeği birden pişirilirdi.
Afyonkarahisar Belediye Başkanlığı'nın başvurusuyla Afyonkarahisar Patatesli Ekmeği, 30 Temmuz 2018'de 371 numarayla menşe adı olarak tescil edildi; yani bütün özelliklerini yöresinden alan bir ürün sayılır. Tescil belgesine göre ekmekte Afyonkarahisar'da yetişen buğdayın unu ve ilde yetişen patates kullanılır; şeker, yağ ve katkı maddesi girmez, tek çeşnisi patatestir. Patates unun dörtte biri kadardır ve ekmeğin geç bayatlamasını, doyurucu olmasını sağlar.
Hamur cıvık olduğu için şekillendirmeye yörede ekmek dökme denir ve ustalık ister; hamurun kabarmasına hamurun gelmesi, mayanın fazla beklemesine hamur geçti denir. Bir buçuk, iki kiloluk yuvarlak somunlar kepekli küreğe alınır, kabuk atmasın diye ortasına parmakla bastırılır ve odun ateşli taş fırında bir iki saatte, kendine has koyu kızarmış rengini alana dek pişirilir.
Sizden Gelenler
Afyon Patatesli Ekmeği Besin Değerleri
Bu değerler kullanılan malzeme ve porsiyon miktarına göre değişiklik gösterebilir.
Malzemeler
- 1 kg ekmeklik buğday unu
- 80–100 g ekşi maya (önceki ekmekten ayrılmış hamur)
- 250–300 g haşlanmış, soyulmuş patates
- 15 g tuz
- 550–600 ml ılık su (30–35 °C)
Püf Noktası
Patatesi sıcak hamura değil, soğumuş ve iyice ezilmiş olarak katın; parça kalmasın. Hamur cıvık olur, un ekleyip sertleştirmeyin; ıslak elle toplayarak şekil verin. Her pişirmede bir parça hamuru ekşi maya olarak ayırıp bir sonraki ekmeğe saklayın. Ekmeği soğumadan kesmeyin, içi hamurlaşır.
Nasıl Yapılır?
- Akşamdan ön hamuru hazırlayın: ekşi mayayı biraz ılık suda eritin. Unun bir kısmını, bir tutam tuzu ve eritilmiş mayayı karıştırıp 30–35 °C'lik suyla ele yapışmayan bir hamur yoğurun. Üzerine un serpip kalın bir bezle örtün ve oda sıcaklığında 8–12 saat mayalandırın.
- Patatesleri haşlayıp soyun, soğutun ve dişe gelmeyecek kadar ince ezin ya da rendeleyin.
- Ana hamur için kalan unu geniş bir kaba eleyin. Patatesi, tuzu ve ılık suyu ekleyip karıştırın.
- Ön hamuru ekleyin ve hamur özleşene kadar 15–30 dakika yoğurun. Hamur yumuşak, hatta cıvık olacaktır; az yoğrulursa yapışkan kalır, fazla yoğrulursa dağılır.
- Üzeri kapalı, oda sıcaklığında 1–2 saat mayalandırın.
- Bir sonraki ekmek için ekşi maya olarak bir parça hamur ayırın. Kalan hamuru unlanmış tezgâha döküp elleriniz ıslakken toplayarak büyük, yuvarlak bir somun yapın.
- Somunu unlu bir bezin üzerinde, üstü örtülü olarak 30–60 dakika son kez mayalandırın.
- Fırını en yüksek ısıda (220–250 °C) iyice ısıtın, mümkünse içine pişirme taşı koyun. Somunu kepek ya da un serpilmiş küreğe veya fırın kâğıdına alın, kabuk atmasın diye ortasına parmaklarınızla hafifçe bastırın ve fırına verin.
- Ekmek büyük olduğu için kabuğu koyu kızarana ve alt yüzüne vurduğunuzda boş ses gelene kadar pişirin; tescile göre taş fırında bu 60–120 dakika sürer.
- Ekmeği bir bezin üzerine alın, üzeri örtülü olarak en az 30–60 dakika dinlendirdikten sonra kesin.
Afyon Patatesli Ekmeği Yanına Ne Gider?
- Afyon kaymağı ve bal
- Beyaz peynir
- Çorba
Sıkça Sorulan Sorular
Afyon ekmeğine neden patates katılır?
Haşlanmış patates ekmeği yumuşak ve doyurucu yapar, bayatlamasını geciktirir. Tescil belgesine göre ekmeğin tek çeşnisi patatestir; şeker, yağ ve katkı maddesi kullanılmaz.
Acı maya nedir?
Bir önceki ekmeğin hamurundan ayrılıp saklanan ekşi mayadır. Kültür Portalı'na göre akşamdan unla ve ılık suyla yoğrulup sabaha kadar mayalandırılır.
Nöbet almak ne demek?
Afyonkarahisar'da ekmek mahalle fırınlarında pişirilirdi. Ekmeğin fırına gireceği saatin önceden fırından öğrenilmesine nöbet alma denir.
Menşe adı ne anlama gelir?
Ürünün bütün özelliklerini kendi coğrafyasından aldığını gösterir. Afyonkarahisar Patatesli Ekmeği, ilde yetişen buğdayın unu ve ilde yetişen patatesle yapıldığı için menşe adıyla tescillidir.
Patatesli Afyon ekmeği kaç kalori?
Bu tarifle bir dilim (yirmide biri, yaklaşık 85 g) yaklaşık 200 kcal'dir.
Bu tarif 05.06.2026 tarihinde güncellendi.
Üyelerden Alternatif Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından gönderilmiştir; resmi NeYemeli tarifi yukarıdadır.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!