Ağrı Haşılı
Suda yumuşatılan bulgur ya da yarmanın tahta kaşıkla karıştırılarak tereyağıyla koyu bir lapa kıvamına getirildiği, baharda çiriş otuyla zenginleşen ve üzerine eritilmiş tereyağı gezdirilerek sunulan coğrafi işaretli Ağrı yemeği.
Tarihçe & Hikaye
Haşıl, Doğu Anadolu'dan Karadeniz'e, Kars'tan Sivas'a, Erzurum'dan Rize'ye uzanan geniş bir bölgede yapılan, yöreden yöreye değişen bir tahıl yemeğidir; adının aş kelimesinden türediği söylenir. Ağrı'da haşıl ilin mutfak kültüründe önemli yer tutar; Ağrı İl Özel İdaresi'nin başvurusuyla Ağrı Haşıl Yemeği, 22 Kasım 2022'de 1260 numaralı mahreç işareti olarak tescil edildi.
Tescil belgesine göre yemek bulgur ya da yarma, tereyağı, su ve tuzla yapılır; tercihen de yörede gulik otu diye bilinen çiriş otu (Asphodelus aestivus) katılır. Çiriş otu nisan-mayısta taze toplanır; ayıklanıp 10-15 dakika haşlandıktan sonra dondurularak yılın her döneminde kullanılır. Bulgur önce sıcak suda yumuşatılır, sonra tahta kaşıkla karıştırılarak kaynatılır; tereyağı ve sıcak su eklenerek ne çok sulu ne çok katı bir kıvama kadar pişirilir, tabağa alınıp üzerine eritilmiş tereyağı gezdirilir.
Ağrı İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün anlattığı sunuş da yemeğin sofradaki yerini gösterir: bulamaç gibi pişen haşılın ortası havuz gibi açılıp içine tereyağı konur, çevresine sarımsaklı yoğurt gezdirilir. Ortadaki yağ havuzu yüzünden haşıl ayrı tabaklara bölünmez, hep birlikte tek kaptan yenir.
Ağrı Haşılı Tarifi
Malzemeler
- 800 g bulgur ya da yarma
- 60–80 g tereyağı (pişirmek için)
- 30–40 g tereyağı (servis için, eritilmiş)
- 1 l su (pişirmek için; ıslatma suyu ayrı)
- 30–40 g tuz
- 1,25 kg çiriş otu (isteğe bağlı, 2–4 cm doğranmış)
Ağrı Haşılı Besin Değerleri
Tahmini değerlerdir. Bu besin değerleri, tarifteki malzemelerin ortalama besin değerleri kullanılarak bir formülle hesaplanmıştır; yalnızca bilgi amaçlıdır ve kesinlik taşımaz. Kullandığınız malzemelerin cinsine, markasına, miktarına ve porsiyon büyüklüğüne göre gerçek değerler farklı olabilir. Sağlık ya da diyet kararlarınız için bir uzmana danışın.
Nasıl Yapılır?
- Çiriş otu kullanacaksanız yaprakların dibindeki şeffaf zarı sıyırın, dip kısmını ve sararan uçları kesip atın. 2-3 kez yıkayıp 2-4 cm boyunda doğrayın.
- Bulguru ya da yarmayı en az yarım saat sıcak suda bekletip yumuşatın, sonra süzün.
- Süzülen bulguru sıcak suya alın ve tahta kaşıkla karıştırarak yumuşayıncaya kadar yaklaşık 15 dakika kaynatın.
- Çiriş otunu ekleyip 15-20 dakika daha pişirin.
- Tencerenin suyu azalınca pişirme tereyağını, ardından bir miktar sıcak suyu ekleyin. 15-20 dakika karıştırarak pişirmeyi sürdürün.
- Yemek ne çok sulu ne çok katı bir kıvam alınca tuzunu ekleyip ocaktan alın.
- Servis tereyağını ayrı bir kapta eritin. Haşılı tabağa alıp üzerine eritilmiş tereyağını gezdirerek servis edin.
Püf Noktası
Haşılı tahta kaşıkla sık sık karıştırın; koyulaştıkça dibi tutmaya meyillidir. Kıvam koyulaşırsa azar azar sıcak su ekleyin, soğuk su kıvamı bozar. Ağrı usulü sunmak isterseniz haşılı geniş bir tabağa yayın, ortasını havuz gibi açıp tereyağını oraya koyun ve kenarlarına sarımsaklı yoğurt gezdirin.
Ağrı Haşılı Yanına Ne Gider?
- Sarımsaklı yoğurt
- Ayran
- Turşu
Soru & Cevap
Çiriş otu nedir?
Ağrı'da gulik otu da denen, nisan-mayısta toplanan yabani bir ottur (Asphodelus aestivus). Haşılda isteğe bağlı kullanılır; haşlanıp dondurularak yıl boyu saklanabilir.
Haşıl bulgurla mı yarmayla mı yapılır?
Tescil belgesine göre ikisiyle de yapılabilir. Hangisini seçerseniz seçin, pişirmeden önce yarım saatten az olmamak üzere sıcak suda bekletip yumuşatmak gerekir.
Haşıl neden tek kaptan yenir?
Ağrı'da haşılın ortası havuz gibi açılıp tereyağı konur. Bu yağ havuzu yüzünden yemek ayrı tabaklara bölünmez, sofradakiler aynı kaptan yer.
Haşılın kıvamı nasıl olmalı?
Sulu da katı da olmamalı; bulamaç gibi koyu, kaşıktan yavaşça akan bir kıvam aranır.
Ağrı haşılı kaç kalori?
Bu tarifle bir porsiyon (onda biri) yaklaşık 380 kcal'dir; yoğurtla sunulursa buna yoğurdun kalorisi eklenir.
Sizden Gelen Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından alternatif olarak gönderilmiştir.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Sizden Gelen Resimler
Bu resimler yemeği pişiren üyelerimiz tarafından gönderilmiştir.
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!