Amasya Gömbesi
Mayalı hamurun iki kat arasına ceviz, dövülmüş haşhaş ve şekerden harç konup köşelerinden zarf gibi katlandığı, yumrukla bastırılarak katmerlendiği ve yumurta sarısı sürülüp fırında kızartıldığı, Amasya'nın nişan ve düğün sofralarına yakışan coğrafi işaretli hamur işi.
Tarihçe & Hikaye
Gömbe, Amasya'da nişan, kına gecesi ve düğün gibi özel günlerin sofralarında yer alan, hem yumuşak hem gevrek bir hamur işidir. İçine giren haşhaş, coğrafi sınırda yoğun olarak yetiştirilen bitkinin tohumudur. Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliği'nin başvurusuyla Amasya Gömbesi, 16 Haziran 2026'da 1866 numaralı mahreç işareti olarak tescil edildi.
Gömbeyi katmerli yapan, şekillendirilişidir. Mayalanan hamur ikiye bölünür; biri yağlanmış tepsiye yayılır, ortasına ceviz, haşhaş ve şekerden harç konur ve öbür yarısı üzerine örtülür. İki kat hamur köşelerinden zarf gibi tepsinin ortasına katlanır, ortada toplanan hamur yumrukla bastırılarak yeniden tepsiyi kaplayacak kadar yayılır. Böylece harç katlar arasına eşit dağılır. Kültür Portalı'nda Amasya Valiliği'nin Amasya Mutfağı kitabından aktarılan tarifte hamurun tepside bohça gibi kapatıldığı anlatılır.
Sizden Gelenler
Amasya Gömbesi Besin Değerleri
Bu değerler kullanılan malzeme ve porsiyon miktarına göre değişiklik gösterebilir.
Malzemeler
- 1 kg buğday unu
- 650 ml ılık su
- 20 g tuz
- 50 g yaş ekmek mayası
- 100 g ceviz içi (iri dövülmüş)
- 75 g dövülmüş haşhaş
- 10 g toz şeker
- 1 adet yumurta sarısı (üzeri için)
- 1 yemek kaşığı sıvı yağ (tepsiyi yağlamak için)
Püf Noktası
Gömbenin katmerli yapısı zarf katlama ve yumrukla bastırma adımından gelir; hamuru açarken oklava kullanmayın, elle yayın ki katlar birbirine kaynamasın. Haşhaşı dövülmüş kullanın, bütün tohum harçta dağılır. Fırın sıcaklığı tescil belgesinde verilmez; üzeri güzelce kızardığında gömbe hazırdır.
Nasıl Yapılır?
- Unu, tuzu ve mayayı ılık suyla yoğurun. Hamurun üzerini örtüp mayası kabarana kadar 1-1,5 saat dinlendirin.
- Cevizi, dövülmüş haşhaşı ve şekeri karıştırarak harcı hazırlayın.
- Hamuru ikiye bölün. Birini yağlanmış tepsiye elinizle yayın, ortasına harcı koyun. Diğer yarıyı da yayıp harcın üzerine örtün.
- İki kat hamuru köşelerinden zarf gibi tepsinin ortasına doğru katlayın. Ortada toplanan hamuru yumruğunuzla bastırarak yeniden tepsiyi kaplayacak kadar yayın.
- Tepsinin üzerini örtüp hamuru biraz daha mayalanmaya bırakın.
- Hamur kabarınca üzerine yumurta sarısı sürün. Önceden ısıtılmış 200 °C fırında üzeri kızarana kadar yaklaşık 30-35 dakika pişirin.
- Biraz ılıyınca dilimleyerek servis edin.
Amasya Gömbesi Yanına Ne Gider?
- Çay
- Ayran
- Beyaz peynir
Sıkça Sorulan Sorular
Amasya gömbesi ne zaman yapılır?
Tescil belgesine göre özel günlerin yemeğidir: Amasya'da kına gecelerinde, nişanlarda ve düğün sofralarında yer alır.
Gömbenin içinde ne var?
Ceviz içi, dövülmüş haşhaş ve toz şekerden hazırlanan bir harç vardır.
Gömbe nasıl katmerli olur?
Harçlı iki kat hamur köşelerinden zarf gibi ortaya katlanır, sonra yumrukla bastırılarak yeniden tepsiye yayılır. Bu işlem harcı katlar arasına dağıtır.
Gömbe ile Amasya çöreği aynı mı?
Hayır. Amasya çöreği nohut mayasıyla yapılan küçük, tek tek çöreklerdir; gömbe ise tepsiyi kaplayan, harçlı ve katmerli büyük bir hamur işidir, dilimlenerek sunulur.
Amasya gömbesi kaç kalori?
Bu tarifle bir dilim (on ikide biri) yaklaşık 405 kcal'dir.
Bu tarif 05.06.2026 tarihinde güncellendi.
Üyelerden Alternatif Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından gönderilmiştir; resmi NeYemeli tarifi yukarıdadır.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!