Amasya Kaypağı
Yumurtalı hamurdan kesilen 5x5 cm karelere süzme yoğurtlu, maydanozlu harç konup üçgen kapatıldığı, haşlanıp üzerine tereyağında kavrulmuş salça, pul biber ya da nane dökülen, kurutmalık olarak da yapılan coğrafi işaretli Amasya mantısı.
Tarihçe & Hikaye
Kaypak, Amasya'da piruhi adıyla da bilinen bir mantıdır; Amasya Kaypağı / Amasya Piruhisi adıyla Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliği'nin başvurusuyla 21 Kasım 2023'te 1498 numaralı mahreç işareti olarak tescil edildi. Tescil belgesine göre onu Amasya'ya özgü kılan iki şey vardır: içine kıyma yerine süzme yoğurtla maydanozdan bir harç konması ve kışa kurutmalık olarak da hazırlanması.
Un, yumurta, tuz ve suyla yumuşak bir hamur yoğrulur, dört bezeye bölünüp açılır ve 5x5 santimetrelik karelere kesilir. Her karenin ortasına biraz yoğurtlu harç konur, kare ikiye katlanıp ikizkenar üçgen yapılır ve üzerine un serpilip kurumaya bırakılır. Bir porsiyonda 10-12 kaypak bulunur. Kaynar suda haşlanan kaypaklar kevgirle tabağa alınır, üzerine tereyağında kavrulmuş domates ya da biber salçası, pul biber ve nane dökülür. Kurutmalık kaypakta kareler harçsız olarak üçgen kesilip güneşte ya da fırında kurutulur; pişirilirken haşlanıp üzerine yoğurtlu sos ya da salçalı sos dökülür. Kültür Portalı'nda Amasya Valiliği'nin Amasya Mutfağı kitabından aktarılan tarifte kaypağın üzerine yalnız kızdırılmış tereyağı gezdirilir.
Sizden Gelenler
Amasya Kaypağı Besin Değerleri
Bu değerler kullanılan malzeme ve porsiyon miktarına göre değişiklik gösterebilir.
Malzemeler
- 1 kg buğday unu (hamur ve serpmek için)
- 1 adet yumurta
- 10 g tuz
- yumuşak hamur olacak kadar su (hamur için)
- 160 g süzme yoğurt (harç için)
- 1 demet maydanoz (3-5 mm doğranmış)
- 1400 ml su (haşlamak için)
- 100 g tereyağı (sos için)
- 50 g domates ya da biber salçası (sos için)
- 5-10 g pul biber ve/veya kuru nane
Püf Noktası
Harcı az koyun ve üçgenin kenarlarını iyice bastırın; yoğurt kaynarken sızarsa kaypak açılır. Hamuru çok ince açmayın, yoksa haşlanırken yırtılır. Kurutmalık yapmak isterseniz kareleri harçsız olarak üçgen kesip güneşte kurutun ve kuru bir yerde bez torbada saklayın; pişirirken haşlayıp üzerine maydanozlu, suyla açılmış süzme yoğurt ve salçalı sos dökün.
Nasıl Yapılır?
- Maydanozu ayıklayıp yıkayın, 3-5 mm boyunda doğrayın ve süzme yoğurtla karıştırarak harcı hazırlayın.
- Unu, tuzu ve yumurtayı karıştırın; suyu azar azar ekleyerek yaklaşık 10 dakika yoğurun ve yumuşak bir hamur elde edin. Hamuru 4 bezeye bölün.
- Bezeleri çok ince olmayacak şekilde açın ve 5x5 cm karelere kesin.
- Her karenin ortasına yarım çay kaşığı kadar yoğurtlu harç koyun, kareyi ikiye katlayıp kenarlarını bastırarak üçgen biçiminde kapatın. Üzerlerine un serpip biraz kurumaya bırakın.
- Sos için tereyağını eritin, salçayı ve pul biberi ya da naneyi ekleyip kısa süre kavurun.
- 1400 ml suyu kaynatın, kaypakları atıp yüzeye çıkana kadar haşlayın.
- Kaypakları kevgirle süzüp tabaklara alın, üzerine salçalı tereyağını dökerek sıcak servis edin.
Amasya Kaypağı Yanına Ne Gider?
- Ayran
- Turşu
- Mevsim salatası
Sıkça Sorulan Sorular
Kaypak ile piruhi aynı yemek mi?
Evet. Amasya'da bu mantıya hem kaypak hem piruhi denir; coğrafi işaret de iki adla birlikte tescil edilmiştir.
Kaypağın içine ne konur?
Kıyma değil, süzme yoğurtla ince doğranmış maydanozdan hazırlanan bir harç konur. Tescil belgesine göre bu yoğurtlu harç kaypağı Amasya'ya özgü kılar.
Kurutmalık kaypak nasıl pişirilir?
Kurutulmuş üçgen hamurlar kaynar suda haşlanır, süzülür ve üzerine yoğurtlu sos ve/veya salçalı sos dökülerek sıcak sunulur.
Bir porsiyonda kaç kaypak olur?
Tescil belgesine göre harçlı kaypakta bir porsiyon yaklaşık 10-12 adettir.
Amasya kaypağı kaç kalori?
Bu tarifle soslu bir porsiyon (altıda biri) yaklaşık 445 kcal'dir.
Bu tarif 05.06.2026 tarihinde güncellendi.
Üyelerden Alternatif Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından gönderilmiştir; resmi NeYemeli tarifi yukarıdadır.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!