Araç Kül Çöreği
Sert buğday unu, yaş tarhana, yoğurt, karbonat ve az mayayla yoğrulan hamurun alevi sönmüş sıcak meşe külüne gömülerek pişirildiği, kalın kabuklu, yuvarlak, hafif sodamsı tatlı Araç çöreği.
Tarihçe & Hikaye
Araç kül çöreği, Araç Belediyesi adına 2021 yılında mahreç işareti olarak tescillenmiştir. Adını pişirilme biçiminden alır: Çörek doğrudan ateşte ya da fırının tabanında değil, alevi sönmüş sıcak meşe külünün içine gömülerek pişirilir. Külde pişirme ekmek yapımının eski yöntemlerinden biridir, ama tescil belgesine göre Araç çöreğini ayıran; hamurunun bileşimi, unun niteliği, hamurun külle tamamen örtülmesi, külün sıcaklığı ve pişme süresidir. Bayramlarda, düğünlerde taze yapılıp ikram edilen çörek, fırınlarda ve evlerde özellikle kışın sıkça yapılır.
Kül için meşe odunu kullanılır. Belgeye göre meşenin ısıl değeri yüksek, yağı azdır ve is yapmaz; sert bir odun olduğundan külü de geç soğur ve çok ince, hamuru baştan sona örten bir yapısı vardır. Taş ocakta ya da fırında yakılan odun tamamen kül olunca, korunu kaybetmiş kül kürekle hafifçe ezilip inceltilir. Hamur için gluteni yüksek sert ekmeklik buğday unu seçilir; böylece hamur külün içinde biçimini korur, kabaran gazı tutar ve gözenekli bir iç ile kalın bir kabuk oluşur. Kastamonu yaş tarhanası suyun bir kısmında ezilerek açılır; un, su, karbonat, maya, tuz ve tarhana ortadan başlayarak karıştırılır, sonra süt ya da yoğurt ve yağ eklenir. Hamur esneyene kadar yirmi-otuz dakika yoğrulur ve yarım saat dinlendirilir. Kıvamı önemlidir: Çok yumuşak hamur külde biçimini koruyamaz, çok sert hamur ise geç pişer, kabarmaz ve sert olur.
Yuvarlanan hamur ocağa yerleştirilir, sıcak külle kenarlardan ortaya doğru tamamen örtülür ve yaklaşık kırk dakika pişer. Çıkan çöreğin külü önce elle silkelenir, kalan ince toz fırçayla alınır. Belgeye göre kabuğu tabanda en az 5, üstte ve yanlarda en az 7 milimetre kalınlığındadır; bu kalın kabuk içini nemli tutar, çörek bir hafta sonra bile dilimlenip ısıtılarak yenebilir. Kastamonu Belediyesi'nin tarifinde çöreğin yanına turşu, ayran ve elma pekmezi önerilir.
Ölçüler belgedeki tarifin beşte biridir. Belgede suyun miktarı una göre çok düşük kaldığından su, hamur kıvamına göre öneri olarak verilmiştir. Kalori on iki dilimden biri içindir.
Araç Kül Çöreği Tarifi
Malzemeler
- 1 kg sert ekmeklik buğday unu
- yaklaşık 550 ml (öneri; kıvamına göre) su
- 36 g yoğurt ya da süt
- 10 g tuz
- 30 g Kastamonu yaş tarhanası
- 12 g karbonat
- 4 g kuru maya
- 20 g sıvı yağ (ya da 10 g katı yağ)
Araç Kül Çöreği Besin Değerleri
Tahmini değerlerdir. Bu besin değerleri, tarifteki malzemelerin ortalama besin değerleri kullanılarak bir formülle hesaplanmıştır; yalnızca bilgi amaçlıdır ve kesinlik taşımaz. Kullandığınız malzemelerin cinsine, markasına, miktarına ve porsiyon büyüklüğüne göre gerçek değerler farklı olabilir. Sağlık ya da diyet kararlarınız için bir uzmana danışın.
Nasıl Yapılır?
- Ocakta ya da fırında meşe odunu yakın ve tamamen kül olmasını bekleyin; közü sönen külü kürekle hafifçe ezip inceltin.
- Yaş tarhanayı suyun bir kısmında ezerek açın; unun ortasını açıp suyu, karbonatı, mayayı, tuzu ve tarhanayı ortadan başlayarak karıştırın, ardından yoğurdu ve yağı ekleyin.
- Hamuru esneyen, ele yapışmayan ama sert olmayan bir kıvama gelene kadar 20-30 dakika yoğurun ve yarım saat dinlendirin.
- Hamuru temiz bir örtü üzerinde kenarlarından ortasına doğru toplayarak yuvarlayın; ocağa yerleştirip sıcak külle kenarlardan ortaya doğru, hiç görünmeyecek şekilde örtün.
- Yaklaşık 40 dakika pişirin; çıkardığınız çöreğin külünü elle silkeleyip kalan tozu fırçayla alın, dilimleyerek servis edin.
Püf Noktası
Kül hamurun her yerini kalın bir tabakayla örtmeli; açıkta kalan yer eşit pişmez ve çöreğin kalın, gevrek kabuğu oluşmaz.
Araç Kül Çöreği Yanına Ne Gider?
- Ayran
- Turşu
- Elma pekmezi
Soru & Cevap
Kül çöreği neden külde pişirilir?
Alevi sönmüş sıcak meşe külü hamuru tamamen örter ve ısıyı uzun süre tutar; çörek yavaş pişerek kalın kabuğunu ve kendine özgü aromasını kazanır.
Neden meşe külü kullanılır?
Tescil belgesine göre meşe is yapmaz, külü geç soğur ve hamuru baştan sona saran çok ince bir yapıdadır.
Kül çöreği kaç gün dayanır?
Kalın kabuğu sayesinde yaklaşık bir hafta sonra bile dilimlenip ısıtılarak yenebilir.
Kül çöreğinin yanında ne yenir?
Turşu, ayran ve elma pekmezi.
Bir dilim kül çöreği kaç kalori?
Önerilen ölçülerle on iki dilimden biri yaklaşık 325 kcal'dir.
Sizden Gelen Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından alternatif olarak gönderilmiştir.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Sizden Gelen Resimler
Bu resimler yemeği pişiren üyelerimiz tarafından gönderilmiştir.
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!