Basalla
İrmikli bulgur hamurundan yuvarlanan nohut büyüklüğünde köftelerin, haşlanmış kuzu eti ve nohutla zenginleşen salçalı, sumak ekşili suda pişirilip kuru naneyle sunulduğu Besni ve Tut yemeği; yörede kılotik de denir.
Tarihçe & Hikaye
Basalla, Adıyaman'ın Besni ve Tut ilçelerine özgü sulu bir köfte yemeğidir; yörede kılotik adıyla da bilinir. İrmikle birlikte ıslatılan köftelik bulgur az miktarda yağsız kıyma ve salçayla yoğrulur, hamurdan nohut büyüklüğünde minik köfteler yuvarlanır. Köfteler, kavrulmuş soğan ve salçayla hazırlanan, haşlanmış kuzu eti ve nohutla zenginleşen ekşili bir suda kısa süre pişirilir; tencereye son olarak kuru nane serpilir.
Bol etli ve yağlı pişirilen basalla, Adıyaman merkezinin ekşili köftesine benzer. Ekşisini sumak verir; evlerde bunun için tane sumak suda kaynatılıp ovulur, çıkan ekşi su süzülerek tencereye katılır. Kimi tariflerde nar ekşisi de kullanılır.
Yemeğin en belirgin yanı köftelerin küçüklüğüdür. Hamurdan nohut kadar parçalar koparılıp tek tek yuvarlanır; bu iş zaman aldığı için köfteler önceden hazırlanır ve kurumasın diye üstleri örtülür. Tencereye en sonda girerler ve yalnızca birkaç dakika kaynarlar, ardından ocak kapatılıp yemek kapağı kapalı halde demlenmeye bırakılır. Basalla sıcak, bol sulu olarak kaselerde sunulur.
Sizden Gelenler
Basalla Besin Değerleri
Bu değerler kullanılan malzeme ve porsiyon miktarına göre değişiklik gösterebilir.
Malzemeler
- 4 su bardağı köftelik bulgur (köfte için)
- 1 su bardağı irmik (köfte için)
- 100 g yağsız kıyma (köfte için)
- 5 yemek kaşığı un (köfte için)
- 1 adet yumurta (köfte için)
- 1 yemek kaşığından az biber salçası (köfte için)
- yaklaşık 400 g (haşlanınca 300 g) kuzu eti (kuşbaşı doğranmış)
- 2 su bardağı haşlanmış nohut
- 1 adet kuru soğan (büyük boy)
- 3 yemek kaşığı sıvı yağ ya da tereyağı
- 1 yemek kaşığı biber salçası (suyu için)
- yarım su bardağı tane sumak (ekşisi için; yerine nar ekşisi de olur)
- 1 yemek kaşığı kuru nane
- yeteri kadar tuz
Püf Noktası
Köfte hamurunu bulgur ve irmik iyice ıslanıp birbirini tutana kadar yoğurun; özleşmeyen hamur suda dağılır. Köfteleri en sona ekleyin ve yalnızca birkaç dakika kaynatın, sonra ocağı kapatıp kapağı kapalı demlendirin. Ekşiyi köftelerle birlikte katın ve tadına bakarak ayarlayın.
Nasıl Yapılır?
- Kuzu etini kuşbaşı doğrayıp üzerini geçecek kadar suda yumuşayana kadar haşlayın; suyunu dökmeyin. Nohut kuruysa akşamdan ıslatıp ayrıca haşlayın.
- Ekşi için tane sumağı küçük bir tencereye alın, 2 su bardağı su ekleyip birkaç taşım kaynatın. Ilıyınca sumağı elinizle ovup sıkın, süzgeçten geçirip ekşi suyunu ayırın.
- Köfte için bulguru ve irmiği geniş bir kaba alın, kısır yapar gibi soğuk suyla ıslatıp 5 dakika bekletin. Kıymayı, salçayı ve yumurtayı ekleyip iyice yoğurun, ardından unu katıp hamur özleşene kadar yoğurmayı sürdürün.
- Hamurdan nohut büyüklüğünde parçalar koparıp avucunuzda yuvarlayın. Ellerinizi ara ara ıslatın. Köfteleri unlanmış bir tepsiye dizin ve kurumasınlar diye üzerlerini örtün.
- Yemeğin suyu için soğanı doğrayıp tencerede yağla kavurun, salçayı ekleyip kokusu çıkana kadar çevirin. Haşlanmış eti suyuyla birlikte ekleyin, gerekirse su tamamlayın ve kısık ateşte 30 dakika kadar kaynatın.
- Nohudu ekleyip 10 dakika daha kaynatın. Köfteleri, tuzu ve sumak ekşisini ekleyin; köfteleri 3 dakika kaynatıp ocağı kapatın.
- Üzerine kuru naneyi serpin, tencerenin kapağını kapatıp birkaç dakika demlendirin. Sıcak olarak kaselerde servis edin.
Basalla Yanına Ne Gider?
- Tırnaklı pide ya da lavaş
- Ev turşusu ya da taze soğan
- Cacık
Sıkça Sorulan Sorular
Basalla ile kılotik aynı yemek mi?
Evet. Kültür Portalı, Besni ve Tut ilçelerine özgü bu köfte yemeğine kılotik de dendiğini belirtir.
Basalla köfteleri neden dağılır?
Bulgur ve irmik yeterince ıslanmaz ya da hamur özleşene kadar yoğrulmazsa köfteler suda dağılır. Köfteler uzun kaynarsa da dağılabilir; bu yüzden tencereye en sonda eklenir ve birkaç dakika kaynatılıp ocak kapatılır.
Basallanın ekşisi nedir?
Kültür Portalı tarifinde yemeğin suyuna sumak ekşisi konur; malzeme listesinde nar ekşisi de yer alır. Ekşi, köftelerle birlikte tuzla beraber eklenir.
Basalla ile ekşili köfte arasındaki fark ne?
Kültür Portalı, basallanın Adıyaman merkezinin ekşili köftesine benzediğini belirtir. Basalla bol etli ve yağlı pişirilir; suyunda haşlanmış kuzu eti ve nohut bulunur.
Basalla kaç kalori?
Bu tarifle bir porsiyon (sekizde biri) yaklaşık 685 kcal'dir. Kalorinin çoğu bulgur köftelerden ve kuzu etinden gelir.
Bu tarif 05.06.2026 tarihinde güncellendi.
Üyelerden Alternatif Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından gönderilmiştir; resmi NeYemeli tarifi yukarıdadır.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!