Cide Tarhanası
Un, yoğurt, domates, kapya biber, soğan ve bol sarımsağın çiçeklenmiş dereotu, çemen ve kokulu otlarla haftalarca mayalandırılıp gölgede kurutulduğu, kırmızı-turuncu renkli, ince taneli, ekşi Cide tarhanası.
Tarihçe & Hikaye
Cide tarhanası, Cide Belediyesi adına 2023 yılında mahreç işareti olarak tescillenmiştir. Kastamonu'nun Cide ilçesinde uzun yıllardır yapılan bu tarhana, ekşi tadı nedeniyle ekşi tarhana diye de anılır. Tescil belgesine göre onu ayıran, yörede darakotu denen dereotunun, sarımsağın ve çemenin, yani buyotu ya da boyotu denen tohumun kullanılmasıdır; bu bileşenlerin tadı ve kokusu hamura geçerek tarhananın kendine özgü ekşiliğini ve kokusunu oluşturur. Bu yüzden dereotunun çiçeklenmiş ya da tohuma kaçmış olanı tercih edilir.
Yapımında sebzeler ve otlar yıkanıp ayıklandıktan sonra ufak ufak kıyılır; soğanla domatesin rendesi alınır, kapya biberler de haşlanıp süzgeçten geçirilerek püre hâline getirilir. Hepsi büyük bir kaba alınır, un, yoğurt ve tuzla karıştırılarak tarhana hamuru elde edilir. Dereotu ve çemen demetleri yıkanıp bütün olarak hamura yatırılır: Geleneksel olarak dereotu, sapları ve tohumlu uçlarıyla hamurun içine gömülür ve mayalanma boyunca orada kalır. Hamur yazın bir haftada, sonbaharda bir iki haftada mayalanır ve bu sürede her gün tahta bir kepçeyle karıştırılır. Otlar yüzeye çıkıp sıvı dibe çökünce mayalanma tamamlanmıştır. Hamur iyice yoğrulur ve ikinci kez mayalanmaya bırakılır; kabardıkça havası alınarak birkaç gün boyunca, kabarma durana dek yeniden yoğrulur. Sonra yassı parçalar hâlinde temiz örtülere serilir ve güneş görmeyen bir yerde kurutulur; ertesi gün parçalar çevrilir. Kuruyan parçalar ufalanıp öğütülür, elekten geçirilir ve ince bir tabaka hâlinde serilerek son kez kurutulur. Tarhana bez torbalarda, serin ve kuru yerde saklanır. Belgeye göre katkı maddesi ya da aroma kullanılmaz.
Belge çorba için dört yol tarif eder. Suya salma yönteminde 30 gram tarhana ılık suda ıslatılır, salça ve tuzla kaynatılan bir litre suya ya da et suyuna katılır ve üzeri kaymak bağlayana kadar yaklaşık on beş dakika kısık ateşte pişirilir. Kavurma yönteminde tarhana tereyağında kavrulup ılık su azar azar eklenir; soğanlı yöntemde soğan, salça ve biraz kıyma kavrulup suyla tarhana eklenir; sade yöntemde ise tarhana yalnızca suyla pişirilir.
Tarhana ölçüleri belgedeki tarifin yirmide biridir ve yaklaşık 1,2 kilo kuru tarhana verir. Kalori, belgedeki çorba tariflerinin her birinde kullanılan 30 gramlık kuru tarhana içindir; çorbaya eklenen yağ ve salça buna dahil değildir.
Cide Tarhanası Tarifi
Malzemeler
- 1 kg ekmeklik buğday unu
- 350 g yoğurt
- 100 g domates (rendelenmiş)
- 100 g kırmızı kapya biber (haşlanıp süzülmüş)
- 100 g kuru soğan (rendelenmiş)
- 100 g sarımsak
- 15 g tuz
- 2,5 g (küçük bir demet) dereotu (tercihen çiçeklenmiş)
- 2,5 g çemen (buyotu)
- 2,5'er g nane, reyhan, kekik, maydanoz
- 50 g salça, 7 g kereviz, 1,5 g acı biber isteğe göre: domates ya da biber salçası, kereviz sapı, acı kırmızıbiber
Cide Tarhanası Besin Değerleri
Tahmini değerlerdir. Bu besin değerleri, tarifteki malzemelerin ortalama besin değerleri kullanılarak bir formülle hesaplanmıştır; yalnızca bilgi amaçlıdır ve kesinlik taşımaz. Kullandığınız malzemelerin cinsine, markasına, miktarına ve porsiyon büyüklüğüne göre gerçek değerler farklı olabilir. Sağlık ya da diyet kararlarınız için bir uzmana danışın.
Nasıl Yapılır?
- Sebzeleri ve otları yıkayıp ince doğrayın; soğanla domatesi rendeleyin, kapya biberi haşlayıp ince elekten geçirin.
- Hepsini geniş bir kaba alıp un, yoğurt ve tuzla iyice karıştırın; dereotu ve çemen demetlerini bütün olarak hamura gömün.
- Hamuru ılık bir yerde, her gün tahta kaşıkla karıştırarak bir iki hafta mayalandırın; otlar yüzeye çıkıp sıvı dibe çökünce yoğurun ve kabarması bitene kadar birkaç gün ara ara yoğurmaya devam edin.
- Hamuru yassı parçalar hâlinde temiz bir örtüye serip güneş görmeyen bir yerde kurutun, ertesi gün çevirin.
- Kuruyan parçaları ufalayıp öğütün, elekten geçirin, ince bir tabaka hâlinde serip son kez kurutun ve bez torbada saklayın.
Püf Noktası
Çorbada tarhanayı önce ılık suda ıslatıp kaynayan suya karıştırarak ekleyin; böylece topaklanmaz ve çorba üzeri kaymak bağlayana kadar pürüzsüz pişer.
Cide Tarhanası Yanına Ne Gider?
- Köy ekmeği
- Kuru soğan
Soru & Cevap
Cide tarhanasına neden ekşi tarhana denir?
Uzun mayalanması ve içindeki dereotu, sarımsak ve çemen sayesinde belirgin ekşi bir tadı vardır.
Darakotu nedir?
Cide'de dereotuna verilen ad; tarhanaya tercihen çiçeklenmiş ya da tohumlanmış dereotu konur.
Cide tarhanası nasıl kurutulur?
Yassı parçalar hâlinde güneş görmeyen bir yerde kurutulur, ufalanıp öğütülür ve ince serilerek son kez kurutulur.
Tarhana çorbası nasıl yapılır?
Belgeye göre 30 gram tarhana ılık suda ıslatılıp salça ve tuzla kaynatılan bir litre suya katılır ve kısık ateşte yaklaşık on beş dakika pişirilir.
30 gram Cide tarhanası kaç kalori?
Çorbaya eklenen yağ ve salça hariç, 30 gram kuru tarhana yaklaşık 105 kcal'dir.
Sizden Gelen Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından alternatif olarak gönderilmiştir.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Sizden Gelen Resimler
Bu resimler yemeği pişiren üyelerimiz tarafından gönderilmiştir.
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!