Erzurum Demir Tatlısı
Sütlü, yumurtalı krep kıvamındaki hamura kızgın yağda ısıtılan desenli demir kalıpların batırılıp yeniden yağa daldırılmasıyla kızartılan, ılık şerbete batırılıp iri dövülmüş cevizle sunulan tescilli Erzurum tatlısı.
Tarihçe & Hikaye
Demir tatlısı, adını hamura şekil veren dökme demir ya da kara sac kalıplardan alır; İran ve Azerbaycan'da da bilinen bu tatlının Türkiye'deki en tanınmış biçimi Erzurum'dadır. Erzurum Demir Tatlısı, Erzurum Ticaret Borsası adına 27 Aralık 2021'de 988 numarayla mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Tescil belgesine göre eskiden her ailenin kendine özgü bir demir kalıbı olur, aileler yaptıkları tatlının şeklinden tanınır, kalıp bir tür aile arması sayılırdı. Kalıplar kullanıldıktan sonra yıkanmaz, yağlı bezle silinir; uzun süre kullanılmayacaksa yağ dolu kavanozda saklanır, yoksa hamur demire yapışır.
Şerbet ılık kullanıldığından önce o hazırlanır: şeker ve su hafifçe koyulaşıp rengi sarardıkça yirmi beş otuz dakika kaynatılır, ocaktan alınınca limon sıkılıp soğumaya bırakılır. Süt, yumurta, kabartma tozu ve un karıştırılarak krep hamuru kıvamında bir hamur yapılır. Tencereye kalıbın üzerini geçecek kadar yağ konur ve kalıp yağla birlikte ısıtılır. Kızgın kalıp yağdan çıkarılıp hamura, hamur kalıbın üstünü aşmayacak şekilde daldırılır, hemen yağa geri konur; üç dört saniye sonra kalıp hafifçe sallanarak hamur ayrılır. İki yüzü altın sarısı olan tatlılar tabağa alınır; her tatlıdan önce kalıp yeniden yağda kızdırılır. Soğuyan tatlılar ılık şerbete batırılıp çıkarılır ve üzerine iri dövülmüş ceviz serpilerek sunulur. Tescilde ceviz miktarı ve porsiyon sayısı verilmediğinden bunlar öneridir; kalori hesabında kızartma yağının yalnız çekilen kısmı ve şerbet şekerinin yaklaşık yüzde altmışı sayılmıştır.
Erzurum Demir Tatlısı Tarifi
Malzemeler
- 120 ml süt
- 4 adet yumurta
- 6 g kabartma tozu
- 200 g buğday unu
- 720 g toz şeker (şerbet)
- 600 ml su (şerbet)
- çeyrek limon limon suyu
- 500 ml kızartmalık sıvı yağ
- 100 g iri dövülmüş ceviz içi (öneri)
Erzurum Demir Tatlısı Besin Değerleri
Tahmini değerlerdir. Bu besin değerleri, tarifteki malzemelerin ortalama besin değerleri kullanılarak bir formülle hesaplanmıştır; yalnızca bilgi amaçlıdır ve kesinlik taşımaz. Kullandığınız malzemelerin cinsine, markasına, miktarına ve porsiyon büyüklüğüne göre gerçek değerler farklı olabilir. Sağlık ya da diyet kararlarınız için bir uzmana danışın.
Nasıl Yapılır?
- Şekerle suyu hafif koyulaşıp sararana kadar 25-30 dakika kaynatın; ocaktan alıp limon sıkın ve ılımaya bırakın.
- Süt, yumurta, kabartma tozu ve unu krep hamuru kıvamında karıştırın.
- Demir kalıbı, üzerini geçecek kadar yağla birlikte tencerede ısıtın.
- Kızgın kalıbı hamura, hamur kalıbın üstünü aşmayacak şekilde daldırıp hemen yağa koyun; 3-4 saniye sonra hafifçe sallayarak hamuru ayırın.
- İki yüzü altın sarısı olunca alın; her tatlıdan önce kalıbı yeniden yağda kızdırın.
- Soğuyan tatlıları ılık şerbete batırıp çıkarın ve üzerine iri dövülmüş ceviz serpin.
Püf Noktası
Kalıp yeterince kızgın değilse hamur tutmaz ya da ayrılmaz; her seferinde yağa geri koyup ısıtın. Kalıbı yıkamayın, yağlı bezle silin.
Erzurum Demir Tatlısı Yanına Ne Gider?
- Çay
- Kaymak
Soru & Cevap
Demir tatlısı adını nereden alır?
Hamura şekil veren dökme demir ya da kara sac kalıplardan.
Kalıplar nasıl saklanır?
Yıkanmaz, yağlı bezle silinir; uzun süre kullanılmayacaksa yağ dolu kavanozda tutulur.
Şerbet nasıl kullanılır?
Ilık olarak; soğuyan tatlılar şerbete batırılıp çıkarılır.
Kalıpların aileler için anlamı neydi?
Tescil belgesine göre eskiden her ailenin kendine özgü kalıbı olur, aileler tatlının şeklinden tanınırdı.
Bir porsiyon demir tatlısı kaç kalori?
Bu tarifle bir porsiyon yaklaşık 495 kcal'dir.
Sizden Gelen Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından alternatif olarak gönderilmiştir.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Sizden Gelen Resimler
Bu resimler yemeği pişiren üyelerimiz tarafından gönderilmiştir.
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!