Gaziantep Diş Hediği
Bir gece ıslatılan aşurelik buğday ile nohudun kısık ateşte suyunu çekene dek haşlandığı, üzerine nar, ceviz, fıstık ya da şeker konarak ilk dişi çıkan bebeklerin kutlamasında ikram edilen tescilli Gaziantep yemeği.
Tarihçe & Hikaye
Gaziantep Diş Hediği, aşurelik buğdayla nohudun bol suda birlikte haşlanmasıyla yapılan ve Gaziantep'te geleneksel olarak bebeğin ilk dişini kutlamak için pişirilen bir yemektir. 2026'da Gaziantep Büyükşehir Belediyesi tarafından mahreç işareti olarak 1905 numarayla tescil ettirilmiştir. Tescil belgesine göre adını, yörede yarma ya da dövme buğday diye de bilinen aşurelik buğdayın haşlanmışına verilen "hedik" sözcüğünden alır; halk arasında diş aşı, diş buğdayı ve diş bulguru diye de anılır. Belge, hediğin ilk dişi çıkan bebekler için yapılan kutlamalarda, özellikle de bebeklerin doğum günü merasimlerinde ve misafir ağırlarken ikram edildiğini; bunun dışında gündelik sofralarda ve festivallerde de sunulduğunu yazar.
Tescilde verilen ölçü altı kişiliktir: 350 g aşurelik buğday, 170 g nohut ve 3 litre su. Kişi sayısına göre miktarlar aynı oranda artırılıp azaltılabilir. Buğday ile nohut ayıklanıp yıkanır ve pişirmeden önceki gece ayrı kaplarda ıslatılır. Ertesi gün süzülen nohut tencereye alınır, suyu eklenip kaynatılır; kaynamanın üzerinden yarım saat kadar geçince buğday da katılır ve ikisi birlikte haşlanır. Yüzeyde toplanan köpük kevgirle alınır. Tat için tuz ya da rezene eklemek isteğe bağlıdır.
Hediğin inceliği sabırla pişirilmesindedir: tencere kısık ateşte tutulur, ara ara karıştırılır ve taneler çatlayıp açılana, iyice yumuşayana ve tencerede su kalmayana dek ocaktan alınmaz. Tescil belgesi bu yüzden yemeğin ustalık istediğini vurgular. Pişen hedik bir süre dinlendirilir; üstüne isteğe göre nar taneleri, ceviz içi, fıstık ya da başka kuruyemiş, tarçın, toz şeker, bal, pekmez ya da lokum konur. Sıcak da soğuk da yenebilir. Tescile göre hediği sunan işletmeler, ürünün adını ve mahreç işareti amblemini kolayca görülecek biçimde bulundurur.
Belgede toplam pişirme süresi verilmez; sayfadaki iki saatlik süre bir öneridir ve buğdayın cinsine göre değişebilir; bir gecelik ıslatma bu süreye dahil değildir. Kalori, altı kişilik sade hediğin üzerine 60'ar g fıstık, ceviz içi ve toz şeker, 120 g nar tanesi ve bir çay kaşığı tarçın (öneri) konduğu varsayılarak hesaplandı. Bütün nohut ve buğday taneleri ile üstüne konan ceviz, fıstık gibi kuruyemişler küçük çocukların boğazına kaçabilir; çocuklara dikkatle verilmelidir.
Gaziantep Diş Hediği Tarifi
Malzemeler
- 350 g aşurelik buğday (dövme; kuru ağırlık, bir gece önceden ıslatılır)
- 170 g kuru nohut (bir gece önceden ıslatılır)
- 3 litre su
- göz kararı tuz ya da rezene (isteğe bağlı)
- 60 g fıstık (servis, öneri)
- 60 g ceviz içi (servis, öneri)
- 60 g toz şeker (servis, öneri)
- 120 g nar taneleri (servis, öneri)
- 1 çay kaşığı tarçın (servis, öneri)
Gaziantep Diş Hediği Besin Değerleri
Tahmini değerlerdir. Bu besin değerleri, tarifteki malzemelerin ortalama besin değerleri kullanılarak bir formülle hesaplanmıştır; yalnızca bilgi amaçlıdır ve kesinlik taşımaz. Kullandığınız malzemelerin cinsine, markasına, miktarına ve porsiyon büyüklüğüne göre gerçek değerler farklı olabilir. Sağlık ya da diyet kararlarınız için bir uzmana danışın.
Nasıl Yapılır?
- Buğdayı ve nohudu ayıklayıp yıkayın, ayrı kaplarda bir gece suda bekletin.
- Nohudu süzüp tencereye alın, 3 litre suyu ekleyip kaynatın.
- Kaynamaya başladıktan yarım saat kadar sonra süzülmüş buğdayı ekleyin; yüzeye çıkan köpüğü kevgirle alın, isterseniz tuz ya da rezene katın.
- Kısık ateşte, ara ara karıştırarak taneler çatlayıp açılana ve tencerede su kalmayana dek pişirin.
- Biraz dinlendirdikten sonra üzerine isteğe göre nar taneleri, ceviz, fıstık, şeker ve tarçın (ya da bal, pekmez, lokum) koyup sıcak ya da soğuk servis edin.
Püf Noktası
Hediği kısık ateşte acele etmeden pişirin ve ara ara karıştırın; tescile göre taneler çatlayıp açılmadan ve su çekilmeden ocaktan alınmaz. Su taneler yumuşamadan biterse azar azar sıcak su eklemek (öneri) dibin tutmasını önler.
Gaziantep Diş Hediği Yanına Ne Gider?
- Çay
- Türk kahvesi
Soru & Cevap
Diş hediği neden yapılır?
Gaziantep'te aile ve akrabalar, bebeğin ilk dişini kutlamak için geleneksel olarak pişirir; tescil belgesine göre özellikle doğum günü merasimlerinde ve misafir ağırlarken ikram edilir.
Diş hediğinin başka adları var mı?
Evet; halk arasında diş aşı, diş buğdayı ve diş bulguru diye de bilinir. Hedik, haşlanmış aşurelik buğdaya verilen addır.
Aşurelik buğday nedir?
Aşure yapımında da kullanılan, yörede yarma ya da dövme buğday diye de bilinen iri buğday tanesidir.
Diş hediğinin üzerine ne konur?
İsteğe göre nar taneleri, ceviz içi, fıstık, tarçın, toz şeker, bal, pekmez, lokum ya da başka kuruyemiş.
Diş hediği sıcak mı soğuk mu yenir?
Tescile göre ikisi de olur; pişen hedik dinlendirildikten sonra sıcak ya da soğuk sunulabilir.
Bir porsiyon Gaziantep diş hediği kaç kalori?
Altı porsiyon hesabıyla, önerilen fıstık, ceviz, şeker ve nar tanesiyle bir porsiyon yaklaşık 485 kcal'dir; üstü süslenmemiş sade hâli yaklaşık 305 kcal'dir.
Sizden Gelen Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından alternatif olarak gönderilmiştir.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Sizden Gelen Resimler
Bu resimler yemeği pişiren üyelerimiz tarafından gönderilmiştir.
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!