Gaziantep Ezo Gelin Çorbası

Tarihçe & Hikaye

Tescil belgesindeki adıyla Ezo Gelin Çorbası, bugün Türkiye'nin dört bir yanında pişirilen bir mercimek çorbasıdır ve 2020'de Geleneksel Ürün Adı olarak, G2 numarasıyla tescillenmiştir. Çorbayı Gaziantep'in Oğuzeli Belediyesi tescil ettirmiştir; başvuru 2017'de yapılmış, koruma da başvuru tarihinden başlatılmıştır. Geleneksel ürün adları bir yöreye bağlanmaz; burada Gaziantep'le birlikte anılması, belgedeki köken anlatısının Oğuzeli'ye uzanmasındandır. Ad, geleneksel ürün adı amblemiyle birlikte kullanıldığında belgedeki bileşime ve yapılışa uyulması gerekir; belgeye göre amblemsiz kullanım ise kanun kapsamında değildir. Bu uyumu, Oğuzeli Belediyesi koordinatörlüğünde en az üç kişilik bir kurul yılda bir kez ve gerektiğinde her zaman denetler. Tescil belgesinde çorbayı ilk kez 1900'lü yılların başında Oğuzeli'de doğmuş bir kadının pişirdiği, lezzetin oradan bütün ülkeye yayıldığı anlatılır; belge kadın hakkında başka ayrıntı vermez.

Belgeye göre çorbayı Ezo Gelin yapan, mercimekle birlikte pirinç ve bulgurun da kullanılması, bunların soğan ve sarımsakla pişirilip salça ve baharatla çeşnilendirilmesidir. Tescildeki ölçüyle tencerenin tabanını dört yemek kaşığı sıvı yağda kavrulan bir soğan, iki diş sarımsak ve bir yemek kaşığı biber salçası oluşturur. Çorbanın gövdesini bir su bardağı kırmızı mercimek ile birer buçuk yemek kaşığı pirinç ve bulgur verir. Sıvı olarak sekiz su bardağı su ya da tavuk suyu kullanılır; nane, kekik ve pul biberden birer çay kaşığı, bir buçuk tatlı kaşığı tuz ve yarım limonun suyu tadı tamamlar.

Mercimek, bulgur ve pirinç yıkanıp süzülür. İnce doğranan soğan ve sarımsak yağda kavrulur, salça eklenince kavurmaya devam edilir; ardından süzülmüş taneler de tencereye alınıp karıştırılarak bir süre kavrulur. Önce yalnızca iki su bardağı sıcak su ya da tavuk suyu konur; taneler suyu çektikçe kalanı azar azar eklenir. Çorba kaynayana dek arada bir karıştırılır, sonra dibi tutmasın diye kısık ateşe alınır ve ara ara karıştırılarak pişirilir. Ocaktan almaya az kala tuz, nane, kekik ve pul biber katılır.

Bir not: belgenin malzeme listesinde yarım limonun suyu yer alır, ancak yapılış bölümü limonun ne zaman ekleneceğini söylemez; burada servis sırasında sıkılması öneriliyor (öneri). Tescil, hemen yenmeyecek çorbanın hava almayan kaplarda, güneş görmeyen bir yerde ya da buzdolabında iki güne kadar bekletilebileceğini söyler; pişmiş çorbayı oda sıcaklığında bekletmek yerine soğuyunca buzdolabına kaldırmak daha güvenlidir. Tescil porsiyon sayısı vermediği için kalori, suyla pişirilen çorbanın altı kâseye bölündüğü varsayılarak verildi.