Gelveri Ekmeği
Güzelyurt'ta çoğunlukla ekşi mayayla, yalnız un, su ve tuz kullanılarak yoğrulup 320-330 gramlık yuvarlak bezeler hâlinde taş zeminli fırında ya da tandırda odun ateşiyle pişirilen içi yumuşak Kapadokya ekmeği.
Tarihçe & Hikaye
Gelveri Ekmeği, 7 Mart 2022'de Güzelyurt Kaymakamlığı adına mahreç işaretiyle tescil edilmiştir. Tescile göre çoğunlukla ekşi mayayla, yalnız un, su ve tuzdan yapılan, Aksaray'ın Kapadokya bölgesindeki Güzelyurt ilçesinin kültürel dokusu içinde günümüze ulaşmış yöresel bir ekmektir; Gelveri, Güzelyurt'un eski adıdır. Yuvarlak biçimli ve içi yumuşaktır. Geçmişten bu yana taş fırınlarda ve tandırlarda pişirilir; ekşi maya kullanımı, taş zeminde pişirme ve mayalanma süreci onu öteki ekmeklerden ayırır.
Tescildeki fırın ölçüsünde 50 kg una 30 litre su ve 700 g tuz girer; maya olarak 3 kg ekşi maya, ya da onunla birlikte veya yerine 500 g yaş maya kullanılır; son üründe tuz kuru maddede yüzde 1,5'i geçmemelidir. Ekşi maya için ortalama 5 litre suya 2 kg un ve 10 g tuz katılıp yoğrulur, on saat kadar bekletilir ve on gün boyunca her gün karıştırılır; bir önceki üretimden ayrılan hamur da ekşi maya olarak kullanılabilir. Maya artırma yönteminde akşamdan az miktar yaş maya, un ve suyla hamur yapılıp sabaha dek bekletilir. Malzemeler homojen biçimde karıştırılıp ele yapışmayacak kıvamda iyice yoğrulur.
Hamurun mayalanma süresi genellikle bir iki saattir; kışın uzar, yazın kısalır. Mayalanan hamurdan 320-330 gramlık bezeler yapılır, unlu tezgâhta yuvarlak biçim verilir ve unlu bezler üzerinde dinlendirilir. Odun ateşiyle tabanı ısıtılıp temizlenen taş zeminli fırına konan ekmekler kızarıp kabukları oluşunca çıkarılır. Kurumasın diye üzeri örtülerek bir saat kadar soğutulur ve tüketime hazır olur; daha uzun süre için buzdolabında saklanması önerilir. Ev için ölçünün ellide biri (bir kilo un, 60 g ekşi maya ya da 10 g yaş maya, 14 g tuz, 600 ml su) yaklaşık beş ekmek verir (öneri). Kalori yarım ekmek için verildi.
Gelveri Ekmeği Tarifi
Malzemeler
- 1 kg ekmeklik buğday unu (fırında 50 kg)
- 60 g ekşi maya (ya da 10 g yaş maya)
- 14 g tuz (fırında 700 g)
- 600 ml su (fırında 30 litre)
Gelveri Ekmeği Besin Değerleri
Tahmini değerlerdir. Bu besin değerleri, tarifteki malzemelerin ortalama besin değerleri kullanılarak bir formülle hesaplanmıştır; yalnızca bilgi amaçlıdır ve kesinlik taşımaz. Kullandığınız malzemelerin cinsine, markasına, miktarına ve porsiyon büyüklüğüne göre gerçek değerler farklı olabilir. Sağlık ya da diyet kararlarınız için bir uzmana danışın.
Nasıl Yapılır?
- Ekşi mayayı hazırlayın ya da bir önceki hamurdan ayırın; akşamdan maya artırma hamuru da yapılabilir.
- Un, ekşi maya, tuz ve suyu ele yapışmayacak kıvamda iyice yoğurun.
- Hamuru bir iki saat mayalandırın.
- 320-330 gramlık bezeler yapıp unlu tezgâhta yuvarlak biçim verin ve unlu bezler üzerinde dinlendirin.
- Tabanı ısıtılmış taş zeminli fırında kabuk oluşana dek pişirin, üzeri örtülü bir saat soğutun.
Püf Noktası
Pişen ekmeği üzeri örtülü soğutun; tescile göre ekmek kurumasın diye bir saat kadar örtülü bekletilir.
Gelveri Ekmeği Yanına Ne Gider?
- Peynir
- Zeytin
- Çorba
Soru & Cevap
Gelveri neresidir?
Aksaray'ın Kapadokya bölgesindeki Güzelyurt ilçesinin eski adıdır.
Gelveri ekmeğinde hangi maya kullanılır?
Genellikle ekşi maya; yaş ekmek mayası da kullanılabilir.
Ekşi maya nasıl hazırlanır?
Tescile göre 5 litre suya 2 kg un ve 10 g tuz katılıp on gün her gün karıştırılır.
Ekmekler ne büyüklükte olur?
320-330 gramlık bezelerden yuvarlak biçimde.
Yarım Gelveri ekmeği kaç kalori?
Yarım ekmek yaklaşık 375 kcal'dir.
Sizden Gelen Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından alternatif olarak gönderilmiştir.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Sizden Gelen Resimler
Bu resimler yemeği pişiren üyelerimiz tarafından gönderilmiştir.
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!