Hakkâri Doğaba
Koyun yoğurduyla pişirilen yarma buğdaya misket köfteler ve kemikli koyun etinin katıldığı, yaban naneleri pünge ve catır-cateyle kokulandırılıp tereyağlı salça sosuyla sunulan Hakkâri düğün yemeği.
Tarihçe & Hikaye
Hakkâri doğaba, yörede doğabe diye de söylenen ve Hakkâri Aşçılar ve Pastacılar Derneği adına 2017 yılında coğrafi işaret olarak tescillenen bir yoğurtlu et yemeğidir. Tescil belgesi yemeğin doğuşunu anlatır: geçimini tarım ve hayvancılıkla sağlayan Hakkâri'de düğünler yaylalardan inildikten sonra, sonbahar ve kışın yapılırdı; durumu iyi olan aileler misafirlere kavurma, durumu iyi olmayanlar devin denen etsiz ayran aşı ikram ederdi. Orta gelirli aileler ise etleri bereketli olsun, misafirlere yetsin diye bu ikisinin arasında yeni bir yemek yaptı. Belgeye göre yaklaşık 150-200 yıl önce ihtiyaçtan doğan doğaba zamanla yaygınlaştı; bugün mevlitlerde, düğünlerde ve taziyelerde pişirilir.
Yemeğe tadını yöreye has koyun yoğurdu verir; diğer ayırt edici özelliği yörede pünge ve catır-cate denen kurutulmuş Hakkâri yaban naneleridir. Aynı tencerede hem yağsız kıymadan yapılmış köfteler hem kemikli koyun eti bulunur. Köfte için yağsız koyun kıyması ince bulgur, salça, tuz ve kırmızıbiberle yoğrulup misket gibi yuvarlanır. Kaburgadan küçük parçalara ayrılmış kemikli et haşlanıp süzülür. Koyun yoğurdu tencerede iyice çırpılır, sulanmaya başlayınca ılık su katılır; harlı ateşte, dibi tutmasın diye sürekli karıştırılarak kaynatılır. Kaynamaya başlayınca yarma buğday atılır; buğday hafif pişince köfteler ve haşlanmış et eklenir ve yemek yirmi dakika-yarım saat kısık ateşte pişirilir. Sos için tereyağı iyice kızdırılır, salça ve baharatlar katılır, ılık su eklenip kaynayınca ateşten alınır ve tabaklardaki yemeğin üzerine gezdirilir. Tescildeki tarif yüz kişiliktir; aşağıdaki ölçüler on kişiye ölçeklenmiştir.
Hakkâri Doğaba Tarifi
Malzemeler
- 1,5 kg koyun yoğurdu
- 50 g yarma yemeklik buğday
- 800 g kemikli koyun eti (kaburga, yenen kısım)
- 300 g yağsız koyun kıyması
- 50 g ince köftelik bulgur
- 1 + 2 yemek kaşığı domates salçası (köfte ve sos)
- yarım çay bardağı ayçiçek yağı
- 10 + 10 g kurutulmuş yaban nanesi (pünge ve catır-cate)
- 1 yemek kaşığı Hakkâri koyun tereyağı (nivişk, sos)
- 1 tatlı kaşığı acı pul biber ve karabiber (sos)
- 1 çay kaşığı tuz
- yaklaşık 150 ml ılık su (yemek ve sos)
Hakkâri Doğaba Besin Değerleri
Tahmini değerlerdir. Bu besin değerleri, tarifteki malzemelerin ortalama besin değerleri kullanılarak bir formülle hesaplanmıştır; yalnızca bilgi amaçlıdır ve kesinlik taşımaz. Kullandığınız malzemelerin cinsine, markasına, miktarına ve porsiyon büyüklüğüne göre gerçek değerler farklı olabilir. Sağlık ya da diyet kararlarınız için bir uzmana danışın.
Nasıl Yapılır?
- Yağsız kıymayı ince bulgur, salça, tuz ve kırmızıbiberle yoğurup misket köfteler yuvarlayın.
- Kaburgadan küçük parçalara ayrılmış kemikli eti haşlayıp süzün.
- Koyun yoğurdunu iyice çırpın, sulanınca ılık suyu katın; harlı ateşte sürekli karıştırarak kaynatın.
- Kaynayınca yarma buğdayı atın; buğday hafif pişince köfteleri ve eti ekleyip 20-30 dakika kısık ateşte pişirin, yaban nanelerini ekleyin (öneri).
- Tereyağını kızdırıp salça ve baharatları, ardından ılık suyu katın; kaynayınca yemeğin üzerine gezdirin.
Püf Noktası
Yoğurt kaynayana kadar kaşığı elinizden bırakmayın; bir an durursanız yoğurt kesilir ve dibi tutar.
Hakkâri Doğaba Yanına Ne Gider?
- Lavaş
- Yeşil soğan
- Turşu
Soru & Cevap
Doğaba nasıl ortaya çıkmış?
Tescile göre kavurma ile etsiz devin arasında, eti misafirlere yetirmek için ihtiyaçtan doğmuş.
Doğabanın ayırt edici özelliği ne?
Yöreye has koyun yoğurdu ile pünge ve catır-cate denen yaban naneleri.
Yemekte hangi et kullanılır?
Hem yağsız koyun kıymasından köfte hem kaburgadan kemikli koyun eti.
Doğaba ne zaman tescillendi?
Hakkâri Aşçılar ve Pastacılar Derneği adına 2017'de tescillendi.
Bir porsiyon doğaba kaç kalori?
Bu tarifle bir porsiyon yaklaşık 340 kcal'dir.
Sizden Gelen Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından alternatif olarak gönderilmiştir.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Sizden Gelen Resimler
Bu resimler yemeği pişiren üyelerimiz tarafından gönderilmiştir.
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!