Hakkâri Doleme
Koyun kıyması ve bulgurdan fındık büyüklüğünde yuvarlanan köftelerle küp doğranmış yerli bal kabağının kat kat dizilip salçalı suda pişirildiği, kuru reyhan ve cevizle sunulan Hakkâri yemeği.
Tarihçe & Hikaye
Hakkâri doleme, Hakkâri Aşçılar ve Pastacılar Derneği adına 2017 yılında coğrafi işaret olarak tescillenmiştir. Tescil belgesi yemeğin hikâyesini şöyle anlatır: tarım ve hayvancılıkla geçinen büyük Hakkâri ailelerinde et ve bulgurdan yalnızca köfte yapılırken, durumu iyi olmayan aileler kalabalık sofraya yetsin diye köftelere kabak eklemeye başladı. Doleme adı verilen bu yemek yaklaşık 150 yıldır Hakkâri mutfağındadır. Bal kabağıyla yapıldığı için yılın yalnızca belli aylarında pişer; çoğunlukla evde ve aile ziyaretlerinde misafire yapılır. Yerli bal kabağının tatlıda değil yemekte kullanılması ve koyun kıymalı köftelerin reyhanla aynı tencerede buluşması yemeğin ayırt edici yanıdır.
Köfte için ince bulgur bir kaba alınır, kuru soğan rendelenir; yağsız kıyma, pul biber, karabiber ve tuz eklenip iyice yoğrulur ve fındık büyüklüğünde köfteler yuvarlanır. Bal kabağı ikiye bölünür, sert kabuğu soyulur ve orta boy küpler halinde doğranır. Kazana bir kat köfte, bir kat kabak olacak şekilde sırayla dizilir. Ilık su, ayçiçek yağı ve salça karıştırılarak sos yapılır ve ocaktaki kazanın üzerine gezdirilir; yemek kısık ateşte yaklaşık bir saat pişirilir. Sıcak servis edilir; tabaktaki yemeğin üzerine kuru reyhan ve isteğe göre ceviz ya da fındık serpilir. Belgeye göre bazı köylerde üzerine sarımsaklı koyun yoğurdu da dökülür. Kültür Portalı'nda kabaklı köfte adıyla yayımlanan Hakkari tarifi aynı yemeğin bir çeşididir: orada köfteye bulgur yerine kırık pirinç katılır ve tencerenin üstüne bir demet taze reyhan doğranır. Tescildeki tarif yirmi kişiliktir; aşağıdaki ölçüler on kişiye ölçeklenmiştir.
Hakkâri Doleme Tarifi
Malzemeler
- yarım orta boy yerli bal kabağı (soyulmuş)
- 750 g yağsız kıyma
- 150 g ince köftelik bulgur
- 1 adet kuru soğan
- 1,5 yemek kaşığı domates salçası
- 50 g kuru reyhan
- 125 g ince çekilmiş ceviz ya da fındık içi
- yarımşar yemek kaşığı kırmızı pul biber ve karabiber
- yarım tatlı kaşığı tuz
- 1,5 litre ılık su
- yarım çay bardağı ayçiçek yağı
Hakkâri Doleme Besin Değerleri
Tahmini değerlerdir. Bu besin değerleri, tarifteki malzemelerin ortalama besin değerleri kullanılarak bir formülle hesaplanmıştır; yalnızca bilgi amaçlıdır ve kesinlik taşımaz. Kullandığınız malzemelerin cinsine, markasına, miktarına ve porsiyon büyüklüğüne göre gerçek değerler farklı olabilir. Sağlık ya da diyet kararlarınız için bir uzmana danışın.
Nasıl Yapılır?
- İnce bulgur, rendelenmiş soğan, kıyma, pul biber, karabiber ve tuzu yoğurup fındık büyüklüğünde köfteler yapın.
- Bal kabağını ikiye bölüp sert kabuğunu soyun, orta boy küpler halinde doğrayın.
- Kazana bir kat köfte, bir kat kabak olacak şekilde dizin.
- Ilık su, ayçiçek yağı ve salçayı karıştırıp üzerine gezdirin; kısık ateşte yaklaşık 1 saat pişirin.
- Tabağa alıp üzerine kuru reyhan ve isteğe göre ceviz ya da fındık serpin; sıcak servis edin.
Püf Noktası
Pişerken karıştırmayın; kat kat dizilen kabak ve köfteler ancak böyle dağılmadan kalır.
Hakkâri Doleme Yanına Ne Gider?
- Sarımsaklı yoğurt
- Lavaş
- Ayran
Soru & Cevap
Doleme nasıl ortaya çıkmış?
Tescile göre kalabalık sofraya yetsin diye köftelere bal kabağı eklenerek yaklaşık 150 yıl önce doğmuş.
Neden her mevsim yapılmaz?
Yerli bal kabağıyla yapıldığı için yılın yalnızca belli aylarında pişirilir.
Köfteler ne büyüklükte?
Fındık büyüklüğünde yuvarlanır ve kabakla kat kat dizilir.
Üzerine ne serpilir?
Kuru reyhan ve isteğe göre ceviz ya da fındık; bazı köylerde sarımsaklı yoğurt dökülür.
Bir porsiyon doleme kaç kalori?
Bu tarifle bir porsiyon yaklaşık 320 kcal'dir.
Sizden Gelen Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından alternatif olarak gönderilmiştir.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Sizden Gelen Resimler
Bu resimler yemeği pişiren üyelerimiz tarafından gönderilmiştir.
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!