Hakkâri Kıris
Kemikli koyun eti, misket köfte, nohut, kırık pirinç, kuru üzüm ve cevizin soğanlı salçalı suda pişirilip en son tane sumakla ekşitildiği, tatlı ve ekşi tatları bir arada taşıyan Hakkâri ziyafet yemeği.
Tarihçe & Hikaye
Hakkâri kıris, kris, kriys, kiris ya da qıris diye de söylenen ve Hakkâri Aşçılar ve Pastacılar Derneği adına 2017 yılında coğrafi işaret olarak tescillenen bir yemektir. Tescil belgesine göre kıris, mevlitlerde, düğünlerde ve taziyelerde ağırlanan kıymetli misafirler için hazırlanır. Yemeğin doğuşu iki biçimde anlatılır: yol olmayan dönemlerde katır sırtında getirilen pirinç, üzüm ve ceviz gibi kuru malzemelerin etle pişirilip yemeği bereketlendirmesi ve kalabalık sofraya eti yetirmesi; ya da büyük bir kıtlık döneminde insanların ellerinde kalan malzemeyi bir araya getirmesi. Belgeye göre kıris 150-200 yıldır Hakkâri mutfağındadır ve en önemli özelliği soğanlı, salçalı etli yemeğin içinde tatlılık katan kuru üzüm ile cevizdir.
Köfte için yağsız kıyma ince bulgur, bir miktar salça, karabiber, pul biber ve tuzla yoğrulur, ufak misketler halinde yuvarlanır. Ön hazırlıkta her malzeme kendi tenceresinde haşlanıp süzülür: pirinç, nohut, üzüm, ceviz, kemikli et ve sumak. Büyük bir kazanda ayçiçek yağında küçük doğranmış soğan kavrulur, kalan salça eklenir. Haşlanmış pirinç, nohut, kuru üzüm ve ceviz, ardından misket köfteler katılır; hafifçe karıştırılıp ılık su eklenir ve yemek kısık ateşte kırk beş dakika kaynatılır. Tane sumak, eklenmeden beş dakika önce ılık suya bırakılıp süzülür; ilk suyu ise dökülür, çünkü belgeye göre bu su yemeğin hem rengini hem tadını bozar. Süzülen sumak taneleri yemeğe katılır, beş dakika daha pişirilip ocaktan alınır. Sıcak, isteğe göre yanında dilimlenmiş kuru soğanla servis edilir. Tescildeki tarif yüz kişiliktir; aşağıdaki ölçüler on kişiye ölçeklenmiştir. Bu ölçülerle kişi başı kalori bin kaloriyi aştığından değer on iki porsiyon üzerinden verilmiştir.
Hakkâri Kıris Tarifi
Malzemeler
- 2 kg kemikli koyun eti (yenen kısım)
- 500 g yağsız kıyma
- 50 g ince köftelik bulgur
- 100 g kırık pirinç
- 300 g nohut (kuru)
- 400 g çekirdekli kuru üzüm
- 400 g ceviz içi
- 600 g kuru soğan
- 100 g domates salçası
- 100 g tane sumak
- yarım çay bardağı ayçiçek yağı
- 15 + 15 g karabiber ve pul biber
- 1 çay kaşığı tuz
- 300 ml ılık su
Hakkâri Kıris Besin Değerleri
Tahmini değerlerdir. Bu besin değerleri, tarifteki malzemelerin ortalama besin değerleri kullanılarak bir formülle hesaplanmıştır; yalnızca bilgi amaçlıdır ve kesinlik taşımaz. Kullandığınız malzemelerin cinsine, markasına, miktarına ve porsiyon büyüklüğüne göre gerçek değerler farklı olabilir. Sağlık ya da diyet kararlarınız için bir uzmana danışın.
Nasıl Yapılır?
- Kıymayı ince bulgur, bir kaşık salça, karabiber, pul biber ve tuzla yoğurup ufak misketler yuvarlayın.
- Pirinç, nohut, kuru üzüm, ceviz, kemikli et ve sumağı ayrı ayrı haşlayıp süzün.
- Kazanda ayçiçek yağında soğanı kavurun, kalan salçayı ekleyin; pirinç, nohut, üzüm, ceviz ve köfteleri katın.
- Ilık suyu ekleyip kısık ateşte 45 dakika kaynatın.
- Sumak tanelerini 5 dakika ılık suda bekletip süzün, ilk suyunu atın; yemeğe katıp 5 dakika daha pişirin.
Püf Noktası
Sumağın bekletme suyunu dökün; tescile göre ilk su yemeğin rengini ve tadını bozar.
Hakkâri Kıris Yanına Ne Gider?
- Dilimlenmiş kuru soğan
- Lavaş
- Ayran
Soru & Cevap
Kıris nasıl ortaya çıkmış?
Tescile göre ya katırla gelen kuru malzemelerle eti bereketlendirmek için ya da bir kıtlık döneminde doğmuş.
Kırisi farklı kılan ne?
Soğanlı, salçalı etli yemeğin içinde tatlılık katan kuru üzüm ve ceviz bulunması.
Sumak nasıl kullanılır?
Tane sumak ılık suda bekletilir, ilk suyu atılır ve taneler son beş dakikada eklenir.
Kıris ne zaman tescillendi?
Hakkâri Aşçılar ve Pastacılar Derneği adına 2017'de tescillendi.
Bir porsiyon kıris kaç kalori?
Bu tarifle bir porsiyon yaklaşık 825 kcal'dir.
Sizden Gelen Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından alternatif olarak gönderilmiştir.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Sizden Gelen Resimler
Bu resimler yemeği pişiren üyelerimiz tarafından gönderilmiştir.
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!