İspir Kaymağı
İspir ineklerinin yağı alınmamış sütünün kaynatılıp tandır üstündeki geniş tepsiye yüksekten köpürtülerek dökülmesi ve bir gece kaymak bağlatılıp kurutulmasıyla yapılan, petek görünümlü, kuru ve süngerimsi tescilli kaymak.
Tarihçe & Hikaye
İspir kaymağı, Erzurum'un İspir ilçesine özgü, bal peteğini andıran gözenekli ve kuru bir kaymaktır. İspir Esnaf ve Sanatkârlar Odası adına 22 Mayıs 2019'da 431 numarayla menşe adı olarak tescil edilmiştir. Tescil belgesine göre İspir kaymağından söz eden en eski kaynak 1642 tarihli bir avarız defteridir; Kâtip Çelebi de İspir'de kaymağın küçük fıçılara balla kat kat dizilerek basıldığını, böylece hem lezzetli olduğunu hem de bozulmadığını yazar. İnekler yazın İspir'in doğal otlaklarında, kışın bu otlaklardan biçilip kurutulan otlarla beslenir; bu sayede kaymak bütün yıl yapılabilir.
Kaymak sütün yağı alınmadan yapılır; altı litre sütten yarım kilo kadar kaymak çıkar. Süt kalın tülbentten süzülüp kaynatılır. Odun ateşiyle yanan tandırın üstünde ısıtılan, 60-70 santim çapında derin, kalaylı bakır ya da alüminyum bir tepsiye yaklaşık bir metre yüksekten köpürtülerek yavaş yavaş dökülür. Köpük hâlinde tepsiye eşitçe yayılan süt, kaynamamasına dikkat edilerek akşamdan sabaha sekiz saat kadar bekletilir; oluşan kaymak sarıya çalan beyaz renktedir, fazla kızarırsa yanık tadı alır. Kaymak tepsinin kenarlarından bıçakla kesilip oklavayla ortasından kaldırılır, yaş yüzü içe gelecek şekilde yarım daire biçiminde katlanır ve yörede honça denen tahta yer sofrasına konup serin bir odada kendi hâlinde kurutulur. Ürün 4 dereceyi aşmayan sıcaklıkta saklanır.
Besin değerleri tescildeki kuru madde, protein ve süt yağı değerlerinden hesaplanmış, porsiyon 25 gram alınmıştır.
İspir Kaymağı Tarifi
Malzemeler
- 500 g İspir kaymağı (6 litre yağlı inek sütünden yaklaşık yarım kilo)
İspir Kaymağı Besin Değerleri
Tahmini değerlerdir. Bu besin değerleri, tarifteki malzemelerin ortalama besin değerleri kullanılarak bir formülle hesaplanmıştır; yalnızca bilgi amaçlıdır ve kesinlik taşımaz. Kullandığınız malzemelerin cinsine, markasına, miktarına ve porsiyon büyüklüğüne göre gerçek değerler farklı olabilir. Sağlık ya da diyet kararlarınız için bir uzmana danışın.
Nasıl Yapılır?
- İnek sütünü kalın tülbentten süzüp kaynatın.
- Tandır ya da kısık ateş üstünde ısıtılan geniş, derin bir tepsiye sütü yüksekten köpürterek yavaş yavaş dökün.
- Süt kaynamadan, akşamdan sabaha yaklaşık 8 saat bekletin; kaymak sarımtırak beyaz bağlayınca ateşten alın.
- Kaymağı kenarlarından kesip oklavayla kaldırın, yaş yüzü içe gelecek şekilde yarım daire katlayın.
- Tahta bir sofra üzerinde serin bir odada kurumaya bırakın; buzdolabında saklayın.
Püf Noktası
Sütü yüksekten dökmek bol köpük oluşturur ve kaymağa petek görünümünü verir. Süt kaynarsa ya da kaymak fazla kızarırsa yanık tadı alır.
İspir Kaymağı Yanına Ne Gider?
- Bal
- Taze ekmek
- Kadayıf dolması
Soru & Cevap
İspir kaymağını farklı kılan nedir?
Gözenekli, süngerimsi, bal peteği görünümlü ve kuru bir kaymaktır; yağı alınmamış sütün köpürtülerek tandır üstünde bağlatılmasıyla yapılır.
Kaç litre sütten ne kadar kaymak çıkar?
Altı litre sütten yaklaşık yarım kilo.
Tarihi ne kadar eskidir?
Tescile göre ondan söz eden en eski kaynak 1642 tarihli bir avarız defteridir; Kâtip Çelebi de İspir kaymağını anlatır.
Nasıl saklanır?
4 dereceyi aşmayan sıcaklıkta.
25 gram İspir kaymağı kaç kalori?
Tescildeki bileşime göre 25 gramlık bir porsiyon yaklaşık 160 kcal'dir.
Sizden Gelen Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından alternatif olarak gönderilmiştir.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Sizden Gelen Resimler
Bu resimler yemeği pişiren üyelerimiz tarafından gönderilmiştir.
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!