Kilis Şıhılmahşe
Zeytinyağında kısa kızartılan tüylü acurların kıymalı, kırık leblebili iç harçla doldurulup naneli salça sosunda pişirildiği, sarımsaklı yoğurt ve dereotuyla sunulan Kilis dolması.
Tarihçe & Hikaye
Kilis Şıhılmahşe, 26 Eylül 2022'de Kilis Belediyesi adına mahreç işaretiyle tescil edilmiştir. Tescile göre soğan, orta yağlı kıyma, domates, salça, maydanoz, baharat ve haşlanmış nohut ya da kırık leblebiyle hazırlanan için kızartılmış acurlara doldurulup naneli salça sosuyla pişirilmesiyle yapılır; üzerine sarımsaklı yoğurt dökülür. Yörede acir denen dolmalık tüylü acur ve kudama denen kırık leblebi kullanılır; kıyma koyunun kol etinden çekilir. Şıhılmahşi, şeyh-ül-muşi ya da şağal mahşi diye de anılır. Tescile göre Arapçada şıhıl şah, mahşe dolma anlamına geldiği için adı dolmaların şahı demektir; geçmişinin Osmanlı saray mutfağına uzandığı belirtilir.
Tescildeki yirmi dolmalık ölçüde bir kilo tüylü acura 600 g orta yağlı kıyma ve 250 ml zeytinyağı düşer; içe ayrıca iki soğan, iki domates, yarım demet maydanoz, 100 g kabuksuz haşlanmış nohut ya da kırık leblebi, 16 g salça ve onar gram tuz, karabiber girer; sosa kuru nane katılır, servis için 360 g süzme yoğurt ve dört diş sarımsak kullanılır. Kırık leblebi ya da nohut otuz dakika haşlanır, nohudun kabukları çıkarılır. Küp doğranan soğan zeytinyağında pembeleşene dek kavrulur, kıyma eklenir; suyunu çekince rendelenmiş domates, kıyılmış maydanoz, nohut ya da kudama, salça, tuz ve karabiber katılır ve karışım suyunu çekince dinlendirilir.
Acurların dış kabuğu dolma oyacağının tersiyle ince ince sıyrılır, yıkanır, iki ucu kesilir; bütün ya da ikiye bölünerek, iç ve dış katmana zarar vermeden oyulur. Kurulanan acurlar kızgın zeytinyağında renkleri koyulaşmadan iki üç dakika çevrilip kâğıt havluya alınır, tuzlanıp soğutulur. İç doldurulur, acurlar ağızları birbirine bakacak biçimde yayvan bir tencereye yatırılır. Bir kâse domates salçası, tuz, kuru nane ve sudan yapılan sos üzerine dökülür; kapak kapatılıp kısık ateşte on on beş dakika ya da 180 °C fırında otuz dakika pişirilir. Üzerine sarımsaklı yoğurt dökülüp dereotu ya da maydanoz serpilerek sunulur. Kalori, kızartma yağının yarısının çekildiği varsayılarak beş porsiyon için verildi.
Kilis Şıhılmahşe Tarifi
Malzemeler
- 600 g orta yağlı kıyma (koyun kolu)
- 1 kg dolmalık tüylü acur (acir)
- 360 g süzme yoğurt
- 250 ml zeytinyağı (iç ve kızartma; ~yarısı çekilir)
- 100 g haşlanmış nohut ya da kırık leblebi (kudama)
- 2'şer adet kuru soğan ve domates
- yarım demet maydanoz ya da dereotu
- 16 g + 1 kâse domates salçası (iç + sos)
- 4 diş sarımsak
- 10'ar g tuz, karabiber, kuru nane
Kilis Şıhılmahşe Besin Değerleri
Tahmini değerlerdir. Bu besin değerleri, tarifteki malzemelerin ortalama besin değerleri kullanılarak bir formülle hesaplanmıştır; yalnızca bilgi amaçlıdır ve kesinlik taşımaz. Kullandığınız malzemelerin cinsine, markasına, miktarına ve porsiyon büyüklüğüne göre gerçek değerler farklı olabilir. Sağlık ya da diyet kararlarınız için bir uzmana danışın.
Nasıl Yapılır?
- Kırık leblebiyi ya da nohudu otuz dakika haşlayın; soğanı zeytinyağında kavurup kıymayı, sonra domates, maydanoz, nohut, salça ve baharatı ekleyin.
- Acurların kabuğunu ince sıyırıp uçlarını kesin ve iç ve dış katmana zarar vermeden oyun.
- Acurları kızgın zeytinyağında renkleri koyulaşmadan iki üç dakika çevirip tuzlayın ve soğutun.
- İçi doldurup acurları ağızları karşılıklı gelecek biçimde yayvan tencereye dizin, naneli salça sosunu dökün.
- Kısık ateşte on on beş dakika ya da 180 °C fırında otuz dakika pişirip sarımsaklı yoğurt ve dereotuyla servis edin.
Püf Noktası
Acurları kısa kızartın; tescile göre kızartırken renklerinin koyulaşmamasına dikkat edilir.
Kilis Şıhılmahşe Yanına Ne Gider?
- Bulgur pilavı
- Ayran
Soru & Cevap
Şıhılmahşe ne demek?
Tescile göre Arapçada şıhıl şah, mahşe dolma demektir; adı dolmaların şahı anlamına gelir.
Acir nedir?
Kilis'te dolmalık tüylü acura verilen addır.
Kudama nedir?
Yörede kırık leblebiye verilen addır.
Nasıl servis edilir?
Üzerine sarımsaklı yoğurt dökülüp dereotu ya da maydanoz serpilerek.
Bir porsiyon Kilis şıhılmahşe kaç kalori?
Beş porsiyon hesabıyla bir porsiyon yaklaşık 670 kcal'dir.
Sizden Gelen Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından alternatif olarak gönderilmiştir.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Sizden Gelen Resimler
Bu resimler yemeği pişiren üyelerimiz tarafından gönderilmiştir.
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!