Osmancık Irgat Böreği
Mayasız ince yufkaların sacda tek tek yağlanıp kızartılarak aralarına yağsız kıymalı, ıspanaklı ya da cevizli iç konduğu, her katı çevrilerek yedi-on kat yapılan coğrafi işaretli Osmancık böreği.
Tarihçe & Hikaye
Osmancık ırgat böreği, Çorum'un Osmancık ilçesinde sacda kat kat çevrilerek pişirilen gevrek bir börektir. Osmancık Kaymakamlığı adına 31 Ağustos 2026'da 1893 numarayla mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Tescil belgesine göre her yufka sacda ters düz edilerek kızartıldığından yörede bu böreğe alt üst börek ya da çevirme börek de denir; eskiden ilçenin bağlarında çalışan ırgatlara verilen yiyeceklerden olduğu için ırgat böreği adıyla anılır. Gündelik sofralar ve bayramlar için yapılır.
İç harç üç türlü hazırlanır: kıymalı-soğanlı harçta on beş-yirmi dakika kavrulan kıymaya tuz ve karabiberle ovulmuş ince doğranmış soğan katılır; yumurtalı-ıspanaklı harçta tereyağında pişen yumurtaya doğranmış ıspanak eklenir; cevizli-soğanlı harçta ince doğranmış soğan çekilmiş ceviz ve tuzla karıştırılır. İç harçta yağ kullanılmaz, bu yüzden börek gevrek olur. Un, tuz ve su on beş dakika kadar yoğrulup parlak, esnek bir hamur yapılır ve yarım saat dinlendirilir. Hamur yedi-on bezeye ayrılıp yirmi-kırk santim çapında açılır. Sac ya da tava yağlanır; ilk yufkanın bir yüzü yağlanıp kızartılır, kızaran yüze iç harç konur, üzerine öteki yufka serilir ve börek ters çevrilerek yeni yüz kızartılır. Bu işlem bütün yufkalar için tekrarlanır. Börek tercihen sıcak, bütün ya da dilimlenmiş olarak sunulur.
Tescildeki ölçü dört porsiyonluk verilmiştir; kişi başı enerji çok yüksek çıktığı için besin değeri altı porsiyona bölünmüştür.
Osmancık Irgat Böreği Tarifi
Malzemeler
- 800 g ekmeklik ya da özel amaçlı buğday unu
- 200 ml oda sıcaklığında + 200 ml ılık su
- 20 g + 10 g tuz (hamur ve iç)
- 500 g kıyma (kıymalı-soğanlı harç)
- 100 g kuru soğan
- 5 g (30 g, 5 g) karabiber (isteğe göre maydanoz ve pul biber)
- 300 ml sıvı yağ (yufkalara sürmek için)
Osmancık Irgat Böreği Besin Değerleri
Tahmini değerlerdir. Bu besin değerleri, tarifteki malzemelerin ortalama besin değerleri kullanılarak bir formülle hesaplanmıştır; yalnızca bilgi amaçlıdır ve kesinlik taşımaz. Kullandığınız malzemelerin cinsine, markasına, miktarına ve porsiyon büyüklüğüne göre gerçek değerler farklı olabilir. Sağlık ya da diyet kararlarınız için bir uzmana danışın.
Nasıl Yapılır?
- Kıymayı 15-20 dakika kavurun; tuz ve karabiberle ovduğunuz ince doğranmış soğanı ekleyin (isterseniz maydanoz ve pul biber katın).
- Un, tuz ve suyu yaklaşık 15 dakika yoğurup parlak, esnek bir hamur elde edin; 30 dakika dinlendirin.
- Hamuru 7-10 eşit bezeye bölüp her birini 20-40 cm çapında açın.
- Sacı ya da tavayı yağlayın; ilk yufkanın bir yüzünü yağlayıp kızartın.
- Kızaran yüze iç harcı yayın, üzerine ikinci yufkayı serin, yağlayın ve böreği ters çevirip yeni yüzü kızartın.
- Bütün yufkalar bitene kadar aynı şekilde devam edin; sıcak servis edin.
Püf Noktası
İç harca yağ eklemeyin; böreğin gevrekliği buradan gelir. Böreği çevirirken geniş bir tepsi ya da kapak kullanın. Odun ateşi ya da kalın tabanlı sac en iyi sonucu verir.
Osmancık Irgat Böreği Yanına Ne Gider?
- Ayran
- Çay
Soru & Cevap
Irgat böreği neden bu adı alır?
Tescile göre eskiden Osmancık bağlarında çalışan ırgatlara verilen yiyeceklerden olduğu için.
Osmancık ırgat böreği tescilli mi?
Evet; 31 Ağustos 2026'da 1893 numarayla Osmancık Kaymakamlığı adına mahreç işareti olarak tescil edildi.
Irgat böreğinin başka adları var mı?
Evet; yufkalar sacda tek tek ters düz edildiği için alt üst börek ve çevirme börek adlarıyla da anılır.
İç harç çeşitleri nelerdir?
Kıymalı-soğanlı, yumurtalı-ıspanaklı ve cevizli-soğanlı; iç harçta yağ kullanılmaz.
Bir porsiyon kıymalı ırgat böreği kaç kalori?
Tescildeki ölçü altı porsiyona bölündüğünde bir porsiyon yaklaşık 895 kcal'dir.
Sizden Gelen Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından alternatif olarak gönderilmiştir.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Sizden Gelen Resimler
Bu resimler yemeği pişiren üyelerimiz tarafından gönderilmiştir.
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!