Rize Çayı
Rize'de yetişen yapraklardan yine Rize'deki fabrikalarda soldurulup kıvrılarak, oksitlenip kurutularak elde edilen, koyu kırmızı parlak demi ve dili çeken burukluğuyla bilinen, 2021'de menşe adıyla tescillenen siyah çay.
Tarihçe & Hikaye
Rize Çayı, Rize ilinde yetiştirilip yine il sınırları içindeki fabrikalarda işlenen siyah çaydır ve Rize Ticaret Borsası'nın 2017'deki başvurusuyla 2021'de menşe adı olarak tescil edilmiştir (tescil numarası 707). Tescil belgesine göre çayın tadında, kokusunda ve renginde dört etmen etkilidir: Rize'de yetişen bitki çeşidi; ilin iklimi, toprağı ve engebesi; bahçede hasada dek uygulanan tarım teknikleri; siyah çay işleme tekniği. Belge, çayın en temel özelliklerini iklimden aldığını vurgular: denize paralel uzanan ve 3937 metreye dek yükselen dağlarıyla, yamaçlarını kaplayan ılıman yağmur ormanlarıyla Rize'nin jeolojik yapısı ve iklimi, çaya kendine has bir nitelik verir.
Tescil, demlenmiş içeceği değil kuru çayı tanımlar. Hasatta sürgünün ucundaki tomurcukla altındaki iki körpe yaprak, yani iki buçuk yapraklı kısım esas alınır. Yaprak koparıldığı andan itibaren bozulmaya başladığı için toplanan yaş çayın vakit kaybetmeden ildeki işleme tesisine ulaşması gerekir; bu yüzden bahçe ile fabrika aynı bölgededir. Fabrikada yaprak önce sıcak havayla soldurulur, ardından makinelerde ezilip bükülerek öz suyu yüzeye çıkarılır; oksidasyonla rengini ve burukluğunu kazanır, kurutulur, inceliğine ve kalitesine göre ayrılır, harmanlanıp paketlenir. Yeşil çay ve süzen poşet çay bu tescilin kapsamına girmez.
Belgeye göre kuru Rize çayı siyah ya da koyu bakır renktedir, lif ve sap içermez. Demi koyu kırmızı, parlak ve berrak, tadı dili çekecek kadar buruk ve dolgun olmalıdır; duyusal değerlendirmede en az 70 puan alması istenir ve en belirleyici ölçüt demin mat ya da bulanık görünmemesidir. Kuru maddede kafeinin en az yüzde 1,6 olması da şartlar arasındadır. Belgedeki üretim şemasında oksidasyon başlığı yazım hatasıyla 'oksidayon' diye geçer.
Tescilde demleme tarifi yoktur; aşağıdaki ölçüler Karadeniz'de yaygın iki katlı çaydanlık usulüne dayanan önerilerdir (öneri). Sekiz ince belli bardak için yaklaşık bir litre su ve üç yemek kaşığı, yani 15 gram kadar kuru çay alınır, demlik kısık ateşte on-on beş dakika demlendirilir ve bardakta dem kaynar suyla açılır. Kalori hesabı şekersiz çay içindir; şeker eklendikçe artar.
Rize Çayı Tarifi
Malzemeler
- 3 yemek kaşığı (~15 g) (öneri) Rize çayı (kuru siyah çay; posası atılır)
- 1 litre (öneri) kireçsiz su
- isteğe göre şeker (isteğe bağlı; hesaba katılmadı)
Rize Çayı Besin Değerleri
Tahmini değerlerdir. Bu besin değerleri, tarifteki malzemelerin ortalama besin değerleri kullanılarak bir formülle hesaplanmıştır; yalnızca bilgi amaçlıdır ve kesinlik taşımaz. Kullandığınız malzemelerin cinsine, markasına, miktarına ve porsiyon büyüklüğüne göre gerçek değerler farklı olabilir. Sağlık ya da diyet kararlarınız için bir uzmana danışın.
Nasıl Yapılır?
- Çaydanlığın alt kabına yaklaşık bir litre taze, kireçsiz su koyup kaynatın (öneri).
- Demliği sıcak suyla çalkalayıp ısıtın, içine üç yemek kaşığı Rize çayı koyun (öneri).
- Kaynayan sudan demliğe iki su bardağı kadar dökün ve demliği alt kabın üstüne oturtun; alt kapta kalan su, demi açmak için kullanılır (öneri).
- Ocağı en kısığa alıp çayı on-on beş dakika demlendirin; demliği kaynatmayın (öneri).
- İnce belli bardağa önce demi koyun, üzerini alttaki kaynar suyla açın; dem oranını içecek kişinin isteğine göre ayarlayın (öneri).
Püf Noktası
Demliği kaynatmayın ve en kısık ateşte tutun; demlenen çayı da uzun süre ocakta bekletmeyin (öneri). Tescil, iyi bir Rize çayının demini koyu kırmızı, parlak ve berrak tarif eder; evde bardaktaki dem mat ya da bulanıksa kireçli su ya da elenmemiş çay tozu bunun nedeni olabilir (öneri).
Rize Çayı Yanına Ne Gider?
- Simit
- Peynirli kahvaltı tabağı
- Kurabiye
Soru & Cevap
Rize çayının tescili nedir?
Rize Çayı, Rize Ticaret Borsası adına 2021'de menşe adı olarak tescil edilmiştir; tescil numarası 707'dir ve coğrafi sınırı Rize ilidir.
Rize çayı nasıl üretilir?
Tescile göre yaş yapraklar ağırlıkla tomurcuk ve iki körpe yapraktan toplanır; fabrikada soldurulur, kıvrılır, oksidasyona bırakılır, kurutulur, ayrılıp harmanlanır ve paketlenir.
İyi bir Rize çayının demi nasıl olmalı?
Tescil belgesine göre dem koyu kırmızı ve parlak olmalı; mat, bulanık ya da tortulu görünmemelidir. Tadı dili çekecek kadar buruk ve dolgundur.
Rize çayı nasıl demlenir?
Tescilde demleme tarifi yoktur. Önerimiz: iki katlı çaydanlığın alt kabında bir litre su kaynatmak, demliğe üç yemek kaşığı çay ve iki su bardağı kadar kaynar su koymak, kısık ateşte on-on beş dakika demlemek ve bardakta demi alttaki kaynar suyla açmak.
Yeşil çay ya da poşet çay Rize Çayı sayılır mı?
Hayır. Tescil yalnız siyah çay olarak işlenen ürünü kapsar; yeşil çay ile süzen poşet siyah ya da yeşil çay bu kapsamın dışındadır.
Bir bardak şekersiz Rize çayı kaç kalori?
Şekersiz bir ince belli bardak Rize çayı yaklaşık 0 kcal'dir; kalori şeker eklendikçe artar.
Sizden Gelen Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından alternatif olarak gönderilmiştir.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Sizden Gelen Resimler
Bu resimler yemeği pişiren üyelerimiz tarafından gönderilmiştir.
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!