Sakarya Abaza Acıkası
Haşlanıp soyulan salçalık biberin taşta ya da makinede püre yapılıp sarımsak, kaya tuzu, kekik, reyhan ve kişniş tohumuyla, kahvaltılık türde öğütülmüş cevizle karıştırıldığı, ekmeğe sürülen Sakarya sosu.
Tarihçe & Hikaye
Sakarya Abaza Acıkası, 20 Şubat 2024'te Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası adına mahreç işaretiyle tescil edilmiştir. Tescile göre salçalık biberin haşlanıp süzülmesi, ezilip püre hâline getirilmesi ve sarımsak, kaya tuzu, kekik, reyhan ve toz kişniş tohumuyla tatlandırılmasıyla yapılan, krema kıvamında, ekmeğe sürülebilen bir sostur. Kahvaltılık türüne öğütülmüş ceviz de girer, yemeklik türü cevizsizdir; rengi biberin rengine göre kırmızıdan turuncuya değişir. Belgeye göre acıka ilde kışa hazırlık geleneklerinin bir parçasıdır.
Tescilde biberin geleneksel olarak iki taş arasında ezildiği anlatılır. Yöre dilinde alttaki büyük ve sert taşın adı ahakadır, boyu 50-60 cm kadardır; üstte elle oynatılan yumurta biçimli küçük taş apıhnıga diye anılır ve 400-600 gram gelir. Bugün taşın yerine kıyma makinesi de kullanılır. Bir kilo acıka için tohumları ayıklanmış bir kilo salçalık biber suyla kaynatılır ve kabukları ayrılabilir hâle gelene dek 80-90 dakika pişirilir; bir saat bekletilip süzülür, kabukları soyulur ve 4-6 °C'de bir gece dinlendirilir.
Ertesi gün biber makinede ya da taşta homojen bir püre olana dek ezilir; taşla ezme iki saate yakın sürer. Az suyla bekletilip soyulan 80-85 g sarımsak birkaç gram kaya tuzuyla havanda dövülür; püreye otuzar gram toz kişniş tohumu, reyhan ve kekik, sarımsak ve kalan tuz katılır. Kahvaltılık türde ayrıca 150 g ince öğütülmüş ceviz eklenir. Acıka cam kavanozlara doldurulup kapakları kapatılır, soğuyana dek ters çevrilip bekletilir; 4-6 °C'de bir yıl saklanır, açılan kavanoz bir hafta içinde tüketilmelidir. Bir kilosunda 100 g tuz bulunan acıka çok tuzludur, az miktarda kullanılır; kalori kahvaltılık türün 25 g'lık dolu bir yemek kaşığı için verildi.
Sakarya Abaza Acıkası Tarifi
Malzemeler
- 1 kg salçalık biber (tohumları ayıklanmış)
- 100 g ince kırılmış kaya tuzu (yemeklik türde 80 g)
- 80-85 g sarımsak
- 30 g toz kişniş tohumu
- 30 g reyhan
- 30 g kekik
- 150 g ince öğütülmüş ceviz içi (yalnız kahvaltılık türde)
- 20-25 ml su (sarımsağı soymak için)
Sakarya Abaza Acıkası Besin Değerleri
Tahmini değerlerdir. Bu besin değerleri, tarifteki malzemelerin ortalama besin değerleri kullanılarak bir formülle hesaplanmıştır; yalnızca bilgi amaçlıdır ve kesinlik taşımaz. Kullandığınız malzemelerin cinsine, markasına, miktarına ve porsiyon büyüklüğüne göre gerçek değerler farklı olabilir. Sağlık ya da diyet kararlarınız için bir uzmana danışın.
Nasıl Yapılır?
- Biberleri yıkayıp tohumlarını ayıklayın, suyla kaynatın ve kabukları ayrılana dek 80-90 dakika pişirin.
- Bir saat bekletip süzün, kabuklarını soyun ve buzdolabında bir gece dinlendirin.
- Biberi kıyma makinesinde ya da taşta homojen bir püre olana dek ezin.
- Sarımsağı birkaç gram tuzla havanda dövün; püreye kişniş, reyhan, kekik, sarımsak ve kalan tuzu katın, kahvaltılık türe öğütülmüş cevizi ekleyin.
- Cam kavanozlara doldurup kapatın, soğuyana dek ters çevirip bekletin ve buzdolabında saklayın.
Püf Noktası
Haşlanan biberi süzgeçte iyice süzdürün; fazla su kalırsa acıka ekmeğe sürülecek koyulukta olmaz.
Sakarya Abaza Acıkası Yanına Ne Gider?
- Köy ekmeği
- Sakarya Abhaz (Abaza) peyniri
Soru & Cevap
Abaza acıkası nedir?
Tescile göre haşlanıp püre yapılan salçalık bibere sarımsak, kaya tuzu ve kurutulmuş otlar katılarak hazırlanan, ekmeğe sürülebilen bir sostur.
Kahvaltılık ve yemeklik acıka arasındaki fark nedir?
Kahvaltılık türe ince öğütülmüş ceviz eklenir ve tuzu biraz daha fazladır; yemeklik türde ceviz kullanılmaz.
Ahaka ve apıhnıga nedir?
Biberin geleneksel olarak ezildiği iki taştır: ahaka altta duran büyük sert taş, apıhnıga ise elde tutulan oval taştır.
Acıka ne kadar saklanır?
Tescile göre 4-6 °C'de bir yıl; kapağı açılan kavanoz bir hafta içinde tüketilmelidir.
Bir yemek kaşığı Sakarya Abaza acıkası kaç kalori?
Kahvaltılık türün yaklaşık 25 gramlık dolu bir yemek kaşığı 40 kcal civarındadır; acıka çok tuzlu olduğundan az kullanılır.
Sizden Gelen Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından alternatif olarak gönderilmiştir.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Sizden Gelen Resimler
Bu resimler yemeği pişiren üyelerimiz tarafından gönderilmiştir.
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!