Sandıklı Alacaşı
Haşlanmış küçük taneli yeşil mercimeğin soğan, un ve salçayla kavrulmuş sosta bulgurla pişirilip üzerine kuru nane serpildiği, yüzeyi helime denen kaymak bağlayan, coğrafi işaretli Sandıklı pilavı.
Tarihçe & Hikaye
Alacaş, Afyonkarahisar'ın Sandıklı ilçesinin mercimekli bulgur pilavıdır. Adı, yeşil mercimekle bulgurun karışımının alacalı görünmesinden gelir: alaca ve aş sözcükleri birleşerek alacaş olmuştur. Tescil belgesine göre geçmişi eskiye dayanır ve Sandıklı mutfağında önemli bir yeri vardır.
Sandıklı Belediyesi'nin 2021'deki başvurusuyla Sandıklı Alacaşı, 30 Ocak 2023'te 1329 numaralı mahreç işareti olarak tescil edildi. Pilavda tercihen ilçede yetişen küçük taneli yeşil mercimek kullanılır. Alacaşı öteki mercimekli pilavlardan ayıran, belli bir sırayla yağda kavrulan soğan, un ve salçadır: bu karışım pişmenin sonunda pilavın üzerinde yörede helimelenme denen bir kaymak tabakası oluşturur.
Mercimek önce ayrı haşlanır. Yayvan bir tencerede soğan kavrulur, un ve salça eklenir, sıcak suyla açılan sosa bulgur, bulgur suyunu çekmeden de haşlanmış mercimek katılır. Pilav ara ara karıştırılarak pişer; suyu bitmek üzereyken bir kez daha karıştırılır, sonra kuru nane serpilip dokunulmadan kısık ateşte yüzü helimelenene kadar bekletilir. Alacaş piştiği tencerede, üzerindeki helime bozulmadan sıcak sunulur.
Sizden Gelenler
Sandıklı Alacaşı Besin Değerleri
Bu değerler kullanılan malzeme ve porsiyon miktarına göre değişiklik gösterebilir.
Malzemeler
- 300 g küçük taneli yeşil mercimek
- 1 litre su (mercimeği haşlamak için)
- 70–80 g bulgur
- 2 adet kuru soğan (orta boy)
- 20 g un
- 10 g salça
- 100 ml sıvı yağ
- 200 ml sıcak su
- 15–20 g tuz
- 10 g kuru nane
Püf Noktası
Nane serpildikten sonra pilavı karıştırmayın; Sandıklı alacaşının üzerindeki helime ancak böyle oluşur. Soğanı, unu ve salçayı aynı sırayla kavurun. Mercimeği bulgur suyunu çekmeden ekleyin, yoksa bulgur pişip dağılır. Yayvan tencere helimenin geniş ve düzgün olmasını sağlar.
Nasıl Yapılır?
- Yeşil mercimeği ayıklayıp yıkayın, 1 litre suyla düdüklü tencerede 1 saat haşlayın.
- Yayvan bir tencerede doğranmış soğanı sıvı yağda kavurun. Soğanlar hafifçe pembeleşmeye başlayınca unu ve salçayı ekleyip kavurmaya devam edin.
- 200 ml sıcak suyu ekleyin. Karışım kaynamaya başlayınca bulguru katın.
- Bulgur suyunu tamamen çekmeden haşlanmış mercimeği ekleyin, tuzlayın ve pişmeye bırakın. Mercimekle bulgur iyice karışıp pişene kadar tabanı tutmasın diye ara ara karıştırın.
- Suyun neredeyse bittiği anda pilavı bir kez daha karıştırın. Üzerine kuru naneyi serpin ve bundan sonra hiç karıştırmadan kısık ateşte pişirmeye devam edin.
- Yüzü kaymak bağlayınca (helimelenince) ocaktan alın ve helimesini bozmadan, piştiği tencerede sıcak servis edin.
Sandıklı Alacaşı Yanına Ne Gider?
- Ayran
- Turşu
- Soğan salatası
Sıkça Sorulan Sorular
Alacaş adı nereden gelir?
Yeşil mercimekle bulgurun karışımının alacalı görünmesinden. Tescil belgesine göre ad, alaca ve aş sözcüklerinin birleşiminden oluşur.
Helimelenme ne demek?
Sandıklı'da pilavın yüzünde oluşan kaymak tabakasına verilen addır. Yağda kavrulan soğan, un ve salça pişmenin sonunda pilavın üzerinde bu tabakayı oluşturur.
Alacaşta hangi mercimek kullanılır?
Tescil belgesine göre tercihen Sandıklı'da yetiştirilen küçük taneli yeşil mercimek.
Sandıklı alacaşı nasıl servis edilir?
Piştiği tencerede, üzerindeki helime bozulmadan ve sıcak olarak servis edilir.
Sandıklı alacaşı kaç kalori?
Bu tarifle bir porsiyon (dörtte biri) yaklaşık 580 kcal'dir.
Bu tarif 05.06.2026 tarihinde güncellendi.
Üyelerden Alternatif Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından gönderilmiştir; resmi NeYemeli tarifi yukarıdadır.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!