Sandıklı Haşhaş Ezmesi
Sandıklı'da siyah, mor, kahverengi, sarı ya da beyaz haşhaş tohumundan; ayıklanan tohumların ustalıkla kavrulup soğutulduktan sonra ezilmesiyle yapılan, katkısız ve yoğun kıvamlı, 2022'den beri mahreç işaretli ezme.
Tarihçe & Hikaye
Sandıklı Haşhaş Ezmesi, Afyonkarahisar'ın Sandıklı ilçesinde haşhaş tohumlarının kavrulup ezilmesiyle yapılan koyu kıvamlı bir üründür. Sandıklı Belediyesi'nin 2021'de yaptığı başvuruyla 2022'de mahreç işareti olarak tescil edilmiştir (Tescil No 1001). Tescil belgesine göre ezme ilçede uzun yıllardır yapılır; hazırlanması ustalık ve emek ister, ürünün Sandıklı ile ün bağı bulunur.
Ezmenin tek bileşeni haşhaş tohumudur. Tohumların rengi bitkiye göre beyaz, sarı, kahverengi, mor ya da siyah olabilir; bu renklerden en az biri kullanılır ve ezmenin rengi de buna göre farklılaşır. Belgeye göre üretimde katkı maddesi, aroma verici ya da aroma veren başka bir bileşen kullanılmaz. Tohumlar tercihen Sandıklı'dan sağlanır; bütün üretim aşamalarının ise ilçe sınırları içinde yapılması gerekir.
Yapım tarladan başlar. Hasat edilen bitkilerin kapsülleri kırılarak tohumlar çıkarılır, sonra elekte savrularak kapsül kırıntılarından ve taş gibi yabancı maddelerden arındırılır. Temizlenen tohumlar bu iş için yapılmış kavurma makinelerinde, rengi koyulaşıncaya dek dikkatle kavrulur; belgede kavurma aşamasında ustalığın önem taşıdığı özellikle belirtilir. Kavrulan taneler pervaneli düzeneklerle oda sıcaklığına indirilir ve yine bu işe göre yapılmış değirmenlerde ezilerek yoğun bir ezmeye dönüştürülür. Son ürünün rengini hem tohumun rengi hem de kavurmanın derecesi belirler.
Ezme serin, nemsiz, kokulardan uzak ve doğrudan güneş görmeyen bir yerde saklanır; ambalajlı ya da dökme olarak satılır. Denetimleri, Sandıklı Belediyesi'nin koordinasyonunda belediye ve İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü temsilcilerinden oluşan en az 3 kişilik bir kurul yılda en az bir kez yapar.
Tescil belgesi ev için ölçü vermez; aşağıdaki tarif 600 g tohumla yapılan bir ev uyarlamasıdır (öneri). Kavurma makinesinin yerini kalın tabanlı bir tava, değirmenin yerini evde elektrikli baharat/kahve değirmeni ya da yüksek devirli bir blender alır (öneri); sıradan bir mutfak robotunun bıçağı bu ufacık taneleri tutmadığından yalnız robotla macun elde etmek çoğu zaman olmaz. Tohumlar tavada eşit kavrulsun diye 2-3 partide kavrulur (öneri). Tescile uygun olması için ezmeye yağ, şeker ya da tuz eklenmez. Kalori, 600 g tohumdan aşağı yukarı aynı ağırlıkta ezme çıktığı varsayılarak 30 g'lık (iki yemek kaşığı kadar) 20 porsiyon için verildi. Sıcak tava ve kavrulan tohumla çalışırken dikkatli olun; haşhaş tanesi çok küçük olduğundan çabuk yanar.
Sandıklı Haşhaş Ezmesi Tarifi
Malzemeler
- 600 g (öneri) haşhaş tohumu (siyah, mor, kahverengi, sarı ya da beyaz; tek renk ya da karışık)
Sandıklı Haşhaş Ezmesi Besin Değerleri
Tahmini değerlerdir. Bu besin değerleri, tarifteki malzemelerin ortalama besin değerleri kullanılarak bir formülle hesaplanmıştır; yalnızca bilgi amaçlıdır ve kesinlik taşımaz. Kullandığınız malzemelerin cinsine, markasına, miktarına ve porsiyon büyüklüğüne göre gerçek değerler farklı olabilir. Sağlık ya da diyet kararlarınız için bir uzmana danışın.
Nasıl Yapılır?
- Tohumları elekte hafifçe savurarak toz ve kapsül kırıntılarını ayırın; ardından geniş bir tepsiye yayıp kalan taş gibi yabancı maddeleri elle ayıklayın.
- Tohumları 2-3 partide kavurun (öneri): her partiyi kalın tabanlı geniş bir tavada kısık ateşte, hiç durmadan karıştırarak rengi koyulaşıp kokusunu salana dek tutun (öneri: bir ton koyulaşana dek, 15-20 dakika); yanmaya yüz tuttuğu anda ocaktan alın.
- Kavrulan tohumları bir tepsiye yayıp oda sıcaklığına inene dek soğumaya bırakın; sıcakken öğütmeyin.
- Soğuyan tohumları önce elektrikli baharat ya da kahve değirmeninde parti parti ince öğütün; sonra yüksek devirli bir blenderda, kendi yağını salıp koyu ve sürülebilir bir macun olana kadar çekin; blenderi aralıklarla dinlendirip kenarlara yapışanı sıyırın (öneri).
- Ezmeyi temiz, kuru ve kapaklı bir kavanoza alın; serin, nemsiz, güneş görmeyen ve kokulardan uzak bir yerde saklayın.
Püf Noktası
Kavurmada asıl iş rengi izlemektir: tescilde tohumun daha koyu bir renk alması istenir, ne kadar koyulaşacağı belirtilmez; ama haşhaş çok ince taneli olduğu için birkaç dakikada yanabilir. Ezmeye yağ, şeker ya da aroma eklemeyin. Tescile göre Sandıklı haşhaş ezmesi yalnızca kavrulmuş tohumdan yapılır. Ezmenin kıvamı, öğütülürken tohumdan çıkan yağdan gelir.
Sandıklı Haşhaş Ezmesi Yanına Ne Gider?
- Taze ekmek
- Pekmez
- Bal
- Demli çay
Soru & Cevap
Sandıklı haşhaş ezmesinde neler var?
Yalnızca kavrulup ezilmiş haşhaş tohumu. Tescil belgesine göre katkı maddesi, aroma verici ya da aroma veren başka bir bileşen eklenmez.
Ezmenin rengi neden farklı farklı olur?
Kullanılan tohum siyah, mor, kahverengi, sarı ya da beyaz tonlarda olabilir; kavurmanın derecesi de rengi etkiler. Bu yüzden her parti aynı renkte çıkmayabilir.
Sandıklı haşhaş ezmesi nerede üretilir?
Tescile göre bütün üretim aşamaları Afyonkarahisar'ın Sandıklı ilçesinde yapılmalıdır; tohumların da tercihen ilçeden sağlanması istenir.
Haşhaş ezmesi nasıl saklanır?
Serin, nemsiz, kokulardan uzak ve doğrudan güneş almayan bir yerde, kapağı sıkıca kapalı bir kavanozda saklayın.
Haşhaş ezmesi nasıl yenir?
Tescil belgesi kullanım önerisi vermez; ekmeğe sürülerek, pekmez ya da balla karıştırılarak kahvaltıda yenebilir ya da hamur işlerinin içine konabilir (öneri).
Bir porsiyon Sandıklı haşhaş ezmesi kaç kalori?
30 g'lık (iki yemek kaşığı kadar) bir porsiyon yaklaşık 160 kcal'dir.
Sizden Gelen Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından alternatif olarak gönderilmiştir.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Sizden Gelen Resimler
Bu resimler yemeği pişiren üyelerimiz tarafından gönderilmiştir.
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!