Şımşıpe

Tarihçe & Hikaye

Şımşıpe, 22 Aralık 2017'de Şırnak Bilim, Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü adına mahreç işaretiyle tescil edilmiştir. Tescile göre Şırnak'la özdeşleşmiş, çok eskiye dayanan karışık bir dolma ve sarma yemeğidir; yörede bugün dolma denen yemeğin adıdır. Belgede yemeğin başlangıçta yalnızca soğan dolmasıyla yapıldığı, yöre halkının Cizre, İdil ve Güçlükonak dolaylarında yetişen, şeşreze denen iri taneli pirinci kullandığı anlatılır. Kabak, patlıcan ve biber dolmasının sonradan eklendiği; domatesin ise 1840'larda Emir Bedirhan Bey'in Fransa'ya gönderdiği öğrencilerin getirdiği iri bir domates tohumuyla yöreye girdiği, en son da yaprak sarmalarının katıldığı söylenir.

Tescildeki sekiz on kişilik ölçü 500 g koyun kıyması ile 500 g pirinç; üç baş soğan, iki dolmalık kabak, bir patlıcan, ikişer dolmalık biber ve orta boy domates, 250 g pancar, ebegümeci ya da asma yaprağı; bir çay bardağı tane sumak, üç su bardağı su, bir baş maydanoz, birer yemek kaşığı salça ve sıvı yağ, bir çay kaşığı tuz ve yarımşar çay kaşığı karabiber ile biberdir. Önce bütün sebzeler yıkanır; kabağın, patlıcanın, domatesin ve biberin tepesi kesilip içleri oyulur, yaprakların kalın damarları kesilir. Soğanlar sıcak suda beş on dakika bekletilerek ya da temiz bir bez üzerinde her yanı yavaşça vurularak katmanlarına ayrılır. Çiğ kıyma, çiğ pirinç, tuz ve baharat karıştırılır; istenirse oyulan sebze içleri ve maydanoz da katılır.

İç, soğan katmanlarına konup kendini kapatacak biçimde dürülür. Kabak ve patlıcanlar doldurulunca açık uçları birbirine geçirilip tencerenin dibine konur; yapraklar da içle sarılır. Dolma ve sarmaların üzerine üç bardak suda çözülmüş sumak suyu dökülür, üstüne kilden yapılmış dolma taşı ya da yoksa yedi sekiz yassı, temiz nehir taşı konur ve tencere ateşe verilir. Kaynadıktan on beş dakika sonra ateş kısılır, su çekilip yemek pişince ocaktan alınır. Tescile göre oranlar korunarak miktarlar azaltılıp çoğaltılabilir. Salça malzeme listesinde yer alır, yapılışta geçmez; sumak suyuna katılabilir (öneri). Kültür Portalı'ndaki Şırnak dolma tarifinde de patlıcan ve biber kıymalı pirinçle doldurulur, pişmeye yakın sumak şerbeti serpilir ve sonunda üzerine tereyağı dökülür. Kalori sekiz porsiyon için verildi.