Söke Peksimeti
Nohut mayasıyla kabartılan hamurun kara fırında somun olarak pişirilip dilimlendikten sonra düşük ısıda yeniden kurutulduğu, meşe odunu kokulu ve aylarca bozulmayan coğrafi işaretli Söke peksimeti.
Tarihçe & Hikaye
Söke peksimeti, nemi fırında alınarak uzun süre dayanıklı hale getirilen bir ekmektir. Söke'deki tarih ve kültür derneği ile ilçe kurumlarının başvurusuyla 21 Kasım 2024'te 1663 numarayla mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Tescil belgesine göre bayatlamayan peksimet geçmişte savaş ve kıtlık zamanlarında ekmek ihtiyacını karşılamış. Osmanlı ordusundan Kurtuluş Savaşı'na kadar pek çok askerin azığı olmuştur. Söke peksimetini ayıran iki şey vardır: tatlı maya denen nohut mayası ve meşe odunuyla ısıtılan kara fırının üründe bıraktığı odun kokusu.
Maya iki aşamada hazırlanır. Önce kırılmış nohut, tuz ve şekerle kavanoza konur, üzerine kaynar su dökülür. Bir saat ılıyan kavanoz kapatılıp ılık ve karanlık bir yerde yedi dokuz saat bekletilir; köpürünce maya özü hazırdır. Ustalar mayayı kapak açılınca ağza tutulan kibritin parlamasından da anlarmış. Nohuttan ayrılan öz, unla yoğrulup iki saat kabartılarak maya hamuru yapılır. Peksimet hamuru bu maya hamuru, un ve suyla yoğrulur, iki saat mayalandırılır, katlanır ve bir saat daha bekletilir. Hamur on santim kalınlığında dikdörtgen tepsilerde 140-160 derecelik kara fırında on sekiz yirmi dakika pişer. Soğuyan ekmekler bir bir buçuk santimlik dilimlere kesilir. Fırın 100-120 dereceye düşünce dilimler sekiz on dakika daha pişirilip kızarana ve gevrekleşene kadar kurutulur. Bu haliyle en az altı ay tazeliğini korur.
Söke Peksimeti Tarifi
Malzemeler
- 100 g nohut (maya özü)
- 700 ml sıcak su (maya özü)
- 6 g + 2 g şeker ve tuz (maya özü)
- 80 g maya hamuru (maya özü + un + ılık suyla yoğrulmuş)
- 1 kg çok amaçlı buğday unu (peksimet hamuru)
- 800-880 ml su (peksimet hamuru)
Söke Peksimeti Besin Değerleri
Tahmini değerlerdir. Bu besin değerleri, tarifteki malzemelerin ortalama besin değerleri kullanılarak bir formülle hesaplanmıştır; yalnızca bilgi amaçlıdır ve kesinlik taşımaz. Kullandığınız malzemelerin cinsine, markasına, miktarına ve porsiyon büyüklüğüne göre gerçek değerler farklı olabilir. Sağlık ya da diyet kararlarınız için bir uzmana danışın.
Nasıl Yapılır?
- Maya özü: 100 g nohudu iri kırın, kavanoza koyup 6 g şeker ve 2 g tuz ekleyin; 700 ml kaynar su dökün (kapakla arasında 1 cm boşluk kalsın). 1 saat kapağı açık ılıtın, sonra kapatıp ılık, karanlık bir yerde 7-9 saat köpürene kadar bekletin.
- Maya hamuru: nohuttan ayırdığınız özün bir kısmını (örneğin 70 ml), 200 g un ve 150 ml 35-40 °C suyla orta yumuşaklıkta yoğurun; ılık yerde yaklaşık 2 saat kabartın.
- Peksimet hamuru: 1 kg una 80 g maya hamuru ve 800-880 ml suyu ekleyip yoğurun; yaklaşık 2 saat mayalandırın, hamuru katlayıp 1 saat daha bekletin.
- Hamuru yaklaşık 10 cm kalınlığında dikdörtgen bir kalıba yerleştirin; 140-160 °C fırında 18-20 dakika pişirip soğutun.
- Soğuyan ekmeği 1-1,5 cm kalınlığında dilimleyin.
- Dilimleri tepsiye dizip 100-120 °C fırında 8-10 dakika, kızarıp gevrekleşene kadar kurutun; soğutup kuru bir kapta saklayın.
Püf Noktası
Nohut mayası ılık ortam ister; kavanozu kalın bir beze sararak bekletin. Artan maya hamurunun üzerine un serpip ertesi günün ekmeği için saklayabilirsiniz. Kara fırın yoksa fırına ıslak bir meşe odunu parçası koyarak odun kokusu verilebilir.
Söke Peksimeti Yanına Ne Gider?
- Çay
- Zeytinyağı
- Peynir
- Çorba
Soru & Cevap
Söke peksimeti nedir?
Nohut mayasıyla yapılan ekmeğin dilimlenip fırında yeniden kurutulmasıyla elde edilen, uzun süre bozulmayan bir peksimettir.
Söke peksimeti tescilli mi?
Evet; 21 Kasım 2024'te 1663 numarayla mahreç işareti olarak tescil edildi.
Peksimet neden iki kez pişirilir?
Önce ekmek olarak pişer, sonra dilimler düşük ısıda kurutulup nemini kaybeder; böylece en az 6 ay dayanır.
Maya hazır mı değil mi nasıl anlaşılır?
Kavanozun üstünde köpük oluşur; geleneksel olarak kapak açılınca ağza tutulan kibritin parlamasıyla da anlaşılır.
Bir porsiyon Söke peksimeti kaç kalori?
Bu tarifle bir porsiyon (yaklaşık 45-50 g peksimet) yaklaşık 160 kcal'dir.
Sizden Gelen Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından alternatif olarak gönderilmiştir.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Sizden Gelen Resimler
Bu resimler yemeği pişiren üyelerimiz tarafından gönderilmiştir.
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!