Urfa Tiriti

Tarihçe & Hikaye

Urfa Tiriti ya da Şanlıurfa Tiridi, 3 Eylül 2018'de Şanlıurfa Ticaret ve Sanayi Odası adına mahreç işaretiyle tescil edilmiştir. Belgeye göre tirit sözcüğü Farsçada et suyuyla ıslatılmış ekmek anlamına gelen terid sözcüğünden gelir. Urfa tiriti, İvesi kuzusunun etinin kemiğiyle birlikte uzun süre kaynatılıp Urfa açık ekmeğinin üzerine konmasıyla yapılır ve sarımsaklı yoğurt, limon ve taze yeşil biberle sunulur. Düğünlerde, sünnet düğünlerinde ve bayramlarda yapılır, hayır yemeği ve barış yemeği olarak da ikram edilir. Ramazan Bayramı'nda imkânı olan aileler arife gecesi tiridi kaynatır, bayram namazından sonra kapılarından geçen herkesi sofraya buyur eder. Şanlıurfa'da peygamber yemeği diye de bilinir ve bazı kaynaklarda Hz. İbrahim'in sofrasının baş ikramı olduğu anlatılır; esnafın yılın belli günlerinde tirit dağıtması, ahilik geleneğinin bir parçası olarak sürer.

Tescildeki altı kişilik ölçüde kuzunun kol ya da budundan 750 g et, 100 g kuyruk yağı, dört beş ilikli kemik, 10 g tuz ve 2 g zerdeçal; sunum için 500 g koyun yoğurdu, altı diş sarımsak, üç Urfa açık ekmeği, iki limon ve taze yeşil biber kullanılır. Parçalara ayrılan et, kuyruk ve kemikler iki litre suyla düdüklü tencerede kısık ateşte iki saat, normal tencerede ise üç litre suyla ve su azaldıkça eklenerek altı yedi saat pişirilir. Pişen etler elle didiklenip ayrılır.

Tencereden çıkarılan kuyruk ayrı bir kapta ezilip süzgeçten geçirilir. Bir kâse et suyunda zerdeçal ıslatılır, ezilmiş kuyrukla birlikte et suyuna karıştırılır ve biraz daha pişirilir. Kemiklerdeki ilikler tencereye silkelenerek ya da tencere kenarına vurularak et suyuna katılır, kemikler atılır; tuz eklenir ve et suyu kaynar hâlde servise hazırdır. Tirit bakır sahanda sunulur: kare ya da dikdörtgen kesilmiş açık ekmeğin üzerine et, onun üzerine iki üç kepçe kaynar et suyu konur, ezilmiş sarımsak ya da sarımsaklı yoğurt gezdirilir, limon sıkılıp taze yeşil biberle yenir. Kültür Portalı'ndaki tarifte açık ekmek altı tanedir ve ekmek küp küp doğranır. Açık ekmeğin ağırlığı tanesi yaklaşık 165 g sayıldı; kalori altı porsiyon için verildi.