Uşak Tarhanası
Pişirilmeden kıyılan kapya ve Sivaslı biberi, soğan, domates ve nanenin yoğurtla bir gün ekşitilip unla yoğrulduğu, Uşak ikliminde yirmi bir gün mayalanıp gölgede kurutulan bol sebzeli granül tarhana.
Tarihçe & Hikaye
Uşak Tarhanası, 21 Mart 2017'de Uşak İl Özel İdaresi adına menşe adı olarak tescil edilmiştir. Tescile göre buğday unu, tam yağlı yoğurt, kırmızı biber, soğan, domates ve naneyle hazırlanan hamurun en az yirmi bir gün mayalandırılıp temiz bez üzerinde ufalanarak gölgede kurutulmasıyla yapılan granül bir tarhanadır. Belgeye göre onu ayıran, Uşak'ın Ege ile İç Anadolu arasındaki geçiş ikliminde, ağustos sonu ile eylül boyunca ortalama 22 °C'de süren uzun mayalanma, sebzelerin pişirilmeden katılması ve harçtaki sebze oranının yüksekliğidir; başka yörelerde mayalanma çoğunlukla bir haftada biterken Uşak tarhanası yirmi bir günde olgunlaşır. Halk arasında hamurun iki kez kabarıp inmesiyle tarhananın olduğu söylenir. Tarhanada hafif acılık için Uşak'ın Sivaslı ilçesinde yetişen, yörede üç burun da denen Sivaslı biberi kullanılır.
Tescile göre hamurun yüzde kırkı tam buğday unu, yüzde on yedisi kapya biber, yüzde üçü Sivaslı biberi, yüzde on altısı tam yağlı yoğurt, yüzde on ikisi soğan, yüzde onu domates, yüzde biri tuz, yüzde yarımı nane, yüzde yarımı da ekşi hamurdur; sebze payı yüzde kırk ikiyi bulur. Önce domates, biber, soğan ve kuru nane kıyıcıdan ince geçirilir, üzerine yoğurt katılır ve karışım oda sıcaklığında bir gün bekletilerek ekşitilir; yörede buna tarhana ezesi denir.
Ezeye önceden çoğaltılmış ekşi hamur ve un katılıp kulak memesi yumuşaklığında yoğrulur, üzeri temiz bezle örtülür ve 22 °C dolayında yirmi bir gün mayalandırılır; taşmasın diye arada bastırılıp karıştırılarak havalandırılır. Mayalanma sonunda hamurun pH değeri 3,7'ye dek düşer. Hamur bezlere serilip aralıklarla ufalanarak gölgede kurutulur; istenirse kurutulmadan buzdolabında ya da derin dondurucuda hamur olarak da saklanır. Ev ölçüsü için tescil oranlarıyla bir kiloluk hamur öneri olarak hesaplandı; bundan yaklaşık 600 g kuru tarhana çıkar. Kalori bir kâse çorbalık 30 g kuru tarhana için verildi.
Uşak Tarhanası Tarifi
Malzemeler
- ~600 g Uşak tarhanası (kuru; 1 kg hamurdan ~600 g)
- 400 g tam buğday unu (%40)
- 170 g kapya biber (%17)
- 30 g Sivaslı biberi (üç burun; %3)
- 160 g tam yağlı yoğurt (%16)
- 120 g + 100 g soğan (%12) ve domates (%10)
- 10 g + 5 g + 5 g tuz, kuru nane, ekşi hamur
Uşak Tarhanası Besin Değerleri
Tahmini değerlerdir. Bu besin değerleri, tarifteki malzemelerin ortalama besin değerleri kullanılarak bir formülle hesaplanmıştır; yalnızca bilgi amaçlıdır ve kesinlik taşımaz. Kullandığınız malzemelerin cinsine, markasına, miktarına ve porsiyon büyüklüğüne göre gerçek değerler farklı olabilir. Sağlık ya da diyet kararlarınız için bir uzmana danışın.
Nasıl Yapılır?
- Domates, biberler, soğan ve kuru naneyi pişirmeden ince kıyın, yoğurtla karıştırıp bir gün oda sıcaklığında ekşitin.
- Ezeye ekşi hamur ve unu katıp kulak memesi yumuşaklığında yoğurun.
- Hamuru örtüp 22 °C dolayında yirmi bir gün mayalandırın; arada bastırıp karıştırın.
- Hamuru temiz bezlere serip aralıklarla ufalayarak gölgede kurutun.
- Kuruyan tarhanayı ovup eleyin ve kuru yerde saklayın; çorba için kâse başına 30 g kullanın.
Püf Noktası
Sebzeleri pişirmeden katın; tescile göre pişirilmeyen sebzeler mayalanmaya yararlı mikroorganizmaları korur ve tarhananın tadını derinleştirir.
Uşak Tarhanası Yanına Ne Gider?
- Köy ekmeği
- Kuru nane
- Tereyağı
Soru & Cevap
Uşak tarhanasını ayıran nedir?
Tescile göre yirmi bir günlük uzun mayalanma, yüzde kırk ikiyi bulan sebze oranı, sebzelerin pişirilmeden katılması ve Sivaslı biberinin kullanılması.
Tarhana ezesi nedir?
Kıyılmış sebzelerin yoğurtla karıştırılıp bir gün bekletilerek ekşitilmesiyle elde edilen harçtır.
Tarhananın olduğu nasıl anlaşılır?
Halk arasında hamurun iki kez kabarıp inmesiyle mayalanmanın tamamlandığı söylenir.
Uşak tarhanası nasıl saklanır?
Kurutulup ufalanarak saklanır; istenirse hamur olarak buzdolabında ya da dondurucuda da bekletilir.
Bir kâselik Uşak tarhanası kaç kalori?
Bir kâse çorbalık 30 g kuru tarhana yaklaşık 105 kcal'dir; çorbaya eklenen yağ ayrıca sayılır.
Sizden Gelen Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından alternatif olarak gönderilmiştir.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Sizden Gelen Resimler
Bu resimler yemeği pişiren üyelerimiz tarafından gönderilmiştir.
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!