Zonguldak Zılbıt Yemeği
Nisan-mayısta toplanan zılbıt otunun yaprak ve çiçeklerinin tuzlu suda haşlanıp sıkıldıktan sonra soğan, sarımsak ve kıymayla kavrulup üzerine yumurta kırılarak pişirildiği, pul biberle sunulan Zonguldak yemeği.
Tarihçe & Hikaye
Zonguldak Zılbıt Yemeği, 7 Ağustos 2023'te Zonguldak Ticaret ve Sanayi Odası adına mahreç işaretiyle tescil edilmiştir. Tescile göre yörede zılbıt otu denen ve hodan, odan, ıspıt, zirbit, kaldırık, burğı, mancar, sığırdili gibi adlarla da bilinen bitkiyle yapılan, geçmişi eskiye dayanan bir yemektir. Bitkinin kökü değil, yalnız yaprağı ile çiçeği yemeğe girer. Ot ilkbaharın sonunda, nisan ve mayısta yetişir; taze olarak kullanılabildiği gibi dondurulmuş ya da salamura edilmiş hâli de kullanılabilir. Kıyma yerine tereyağında hafifçe pişirilmiş pastırma da konabilir.
Tescildeki altı kişilik ölçü 1 kg zılbıt otu, üç iri kuru soğan (400-450 g), 200 g yağsız dana kıyma, üç diş sarımsak, beşer gram karabiber, pul biber ve kekik, iki yumurta, 30-40 g tuz ve 15-20'şer ml ayçiçek yağı ile zeytinyağıdır; isteğe göre 50 g pastırma ve 10-13 g tereyağı kullanılır. Zılbıtın kökleri ayrılır, yaprak ve çiçekleri ayıklanıp birkaç kez yıkanır; istenirse 100 ml üzüm ya da elma sirkesi katılmış suda on dakika bekletilip iki kez daha yıkanır. İki dört santim boyunda doğranan ot, 30-40 g tuzla on on beş dakika suda kaynatılır ve suyu sıkılır.
Tencereye ayçiçek yağı, zeytinyağı, küçük doğranmış soğan ve ince doğranmış sarımsak konup kavrulmaya başlanır. İki üç dakika sonra önce kıyma, ardından karabiber, pul biber ve kekik eklenip beş altı dakika kavrulur. Zılbıt otu katılıp on on beş dakika pişirilir. Yemek orta kıvama gelince tuz eklenir, yumurtalar üzerine kırılır ve karıştırılarak pişirilir. Pastırmalı yapılacaksa küçük dilimlenen pastırma tereyağında iki dakika pişirilip eklenir. Zılbıt sıcak, üzerine pul biber serpilerek sunulur. Müdürlük kaynağındaki ev tarifinde de haşlanıp sıkılan zılbıt, soğan ve kıymayla kavrulup içine yumurta kırılır. Haşlama tuzunun çoğu suyla atıldığı için yalnızca bir kısmı sayıldı; kalori altı porsiyon için verildi.
Zonguldak Zılbıt Yemeği Tarifi
Malzemeler
- 1 kg zılbıt otu (yaprak ve çiçekleri)
- 3 adet (400-450 g) iri kuru soğan
- 200 g yağsız dana kıyma (ya da 50 g pastırma)
- 2 adet yumurta
- 15-20'şer ml ayçiçek yağı + zeytinyağı
- 3 diş sarımsak
- 5'er g karabiber, pul biber, kekik
- 30-40 g tuz (haşlama 30-40 g; içinde kalan kısım)
- 100 ml sirke (yıkama; isteğe bağlı)
Zonguldak Zılbıt Yemeği Besin Değerleri
Tahmini değerlerdir. Bu besin değerleri, tarifteki malzemelerin ortalama besin değerleri kullanılarak bir formülle hesaplanmıştır; yalnızca bilgi amaçlıdır ve kesinlik taşımaz. Kullandığınız malzemelerin cinsine, markasına, miktarına ve porsiyon büyüklüğüne göre gerçek değerler farklı olabilir. Sağlık ya da diyet kararlarınız için bir uzmana danışın.
Nasıl Yapılır?
- Zılbıtın yaprak ve çiçeklerini ayıklayıp birkaç kez yıkayın; isterseniz sirkeli suda on dakika bekletin.
- İki dört santim doğrayıp tuzlu suda on on beş dakika kaynatın ve suyunu sıkın.
- Yağlarda doğranmış soğan ve sarımsağı iki üç dakika kavurun; kıymayı, sonra baharatları ekleyip beş altı dakika kavurun.
- Zılbıtı katıp on on beş dakika pişirin.
- Orta kıvama gelince tuzu ekleyin, yumurtaları kırıp karıştırarak pişirin ve üzerine pul biber serpip sıcak servis edin.
Püf Noktası
Zılbıtı haşladıktan sonra suyunu iyice sıkın; ot kıymayla kavrulurken su salmaz ve yemek tescildeki orta kıvamı tutar.
Zonguldak Zılbıt Yemeği Yanına Ne Gider?
- Mısır ekmeği
- Ayran
- Turşu
Soru & Cevap
Zılbıt otu nedir?
Zonguldak'ta zılbıt, başka yörelerde hodan, ıspıt, kaldırık, mancar gibi adlarla bilinen yabani bir bitkidir.
Bitkinin hangi kısmı kullanılır?
Tescile göre yalnızca yaprakları ve çiçekleri; kökler ayrılır.
Zılbıt ne zaman bulunur?
Nisan-mayıs aylarında; dondurulmuş ya da salamura hâli de kullanılabilir.
Kıyma yerine ne konabilir?
Tereyağında iki dakika pişirilmiş pastırma.
Bir porsiyon Zonguldak zılbıt yemeği kaç kalori?
Altı porsiyon hesabıyla bir porsiyon yaklaşık 200 kcal'dir.
Sizden Gelen Tarifler (0)
Bu tarifler üyelerimiz tarafından alternatif olarak gönderilmiştir.
Henüz alternatif tarif gönderilmedi — ilk tarifi sen gönder!
Sizden Gelen Resimler
Bu resimler yemeği pişiren üyelerimiz tarafından gönderilmiştir.
Yorumlar
Henüz yorum yok — ilk yorumu sen yap!